Christ Klep | Dossier-JSF: Joint Strike Fighter, het megaproject, de politiek, de aankoop
Paperback | 200 pagina’s | € 19,9o
ISBN 978-90-89532-49-7
Uitgeverij Boom | 2014
Zoals de ondertitel aangeeft, gaat een groot deel van militair historicus Christ Kleps Dossier-JSF over het monsterproject dat de Joint Strike Fighter is gebleken. Secuur legt hij de ontwikkeling vanaf midden jaren negentig tot aan verschijnen van het boek bloot, waarbij hij diverse voor- en tegenstanders aan het woord laat. Opvallend is dat er nauwelijks een gematigde mening over de JSF te vinden is: het is ofwel een revolutie in de lucht en het beste gevechtsvliegtuig ooit ontworpen, ofwel een fiasco van de bovenste plank. Nog altijd is het niet met zekerheid te zeggen wat de uiteindelijke prestaties van de JSF zullen zijn aangezien de toestellen die tot nu toe voltooid zijn nog in de testfase zitten, maar feit is dat het hele proces van ontwerptafel naar uiteindelijk gebruik allesbehalve een schoonheidsprijs verdient.
Het project kent vele vertragingen, immense kostenoverschrijdingen en politiek gekonkel. Nu zijn dit kwesties waarmee elk project in Nederland van enige omvang mee te maken vroeg of laat mee te maken krijgt, maar de JSF breekt record na record. Wat niet helpt is dat er ontzettend veel partijen bij betrokken zijn: landen zijn partner op level 1 (Verenigd Koninkrijk; 1 staat voor volwaardig partner en houdt in dat de Britten tien procent van de verwachte ontwikkelingskosten voor hun rekening nemen), 2 (Nederland en Italië; 2 staat voor associate partner en wil zeggen dat deze partners naast het leveren van een substantiële financiële bijdrage een behoorlijke mate van inspraak hebben), of 3 (alle andere landen die erbij betrokken zijn, te weten Turkije, Canada, Australië, Denemarken en Noorwegen. Elk van deze landen levert vanwege de level 3 status een bijdrage van minimaal één procent van de ontwikkelingskosten). Daarnaast is elke stap in het productieproces opgeknipt en verdeeld over honderden onderaannemers in alle bovenstaande en andere landen. Het versplinterde proces in combinatie met het concurrency karakter ervan, wat inhoudt dat ontwikkeling en productie zich grotendeels tegelijkertijd voltrekken, zorgt er daarnaast voor dat onderdelen niet goed op elkaar aansluiten en apparatuur al direct niet naar behoren functioneert. Met als in de vicieuze cirkel die het JSF project geworden is weer meer vertraging en kostenoverschrijdingen tot gevolg.
Het is begrijpelijk waar de vraag naar een toestel als de JSF vandaan komt. Als het toestel alle eigenschappen zou hebben die worden beloofd, zou het de westerse bondgenoten een belangrijk voordeel geven in de strijd tegen de toekomstige gemeenschappelijke vijand. Er rijzen echter met elke tegenslag nieuwe twijfels of het toestel wel aan alle verwachtingen zal voldoen. Zo blijkt het bijvoorbeeld minder wendbaar dan aanvankelijk voorgesteld werd, en ook valt de hoeveelheid wapens en munitie die de JSF per missie mee kan nemen vies tegen. In de achterkamertjes leiden dit soort zaken al sinds de eerste fase van het JSF project tot frustraties en gekonkel, net als de rest van het Dossier-JSF door Klep heel helder en zakelijk uiteengezet.
[bol_product_links block_id=”bol_56250e37d7a7b_selected-products” products=”9200000021784528″ name=”Dossier-JSF” sub_id=”Christ Klep” link_color=”003399″ subtitle_color=”000000″ pricetype_color=”000000″ price_color=”CC3300″ deliverytime_color=”009900″ background_color=”FFFFFF” border_color=”D2D2D2″ width=”250″ cols=”1″ show_bol_logo=”undefined” show_price=”1″ show_rating=”1″ show_deliverytime=”1″ link_target=”1″ image_size=”1″ admin_preview=”1″]
Boekrecensies
Elke dinsdag een recensie van een luchtvaartboek in de boekenrubriek.
