De Algemene rekenkamer wil dat minister van defensie Jeanine Hennis meer inzicht geeft in de kosten van de F-35. Dit schrijft het orgaan aan de Tweede Kamer. Volgens de Rekenkamer kan het project door schommelende wisselkoers veel duurder uitvallen dan gepland.
“Het is onmogelijk met zekerheid te voorspellen hoe de euro-dollarkoers zich in de komende jaren zal ontwikkelen”, schrijft de Rekenkamer in een brief aan de Kamer. Ondanks die onzekerheid moeten er dit jaar wel contracten worden afgesloten. Bij een slechte wisselkoers voor de euro, wordt Defensie financieel niet gecompenseerd.
Door de wisselkoers kan de F-35 vijf ton duurder uitvallen dan gepland, liet Hennis de Kamer in september al weten. Ze wilde toen de begroting niet aanpassen. Volgens de dollarkoers die in 2013 in een rapport over de aanschaf van de F-35 gehanteerd werd, was het budget toereikend om 37 toestellen te kopen en te onderhouden. Met de wisselkoers van nu komt Defensie volgens de Rekenkamer echter 550 miljoen euro tekort.
Voor de Rekenkamer is niet duidelijk wat dit tekort betekent voor het aantal toestellen. Bij de aanschaf van het gevechtstoestel is duidelijk gesteld dat het budget ’taakstellend’ is: er mag niet meer budget voor worden uitgetrokken. In dit geval is dat maximaal 4,5 miljard euro.
De Rekenkamer stelt dat zij zich voor kan stellen “dat de minister in haar informatie aan de Tweede Kamer explicieter is over de scenario’s die zich kunnen voordoen met name rond de euro-dollarkoers.” Ook stelt de Rekenkamer voor dat Hennis de Tweede Kamer nu al informeert en niet als er straks eventueel problemen opduiken.
Block buy
De Joint Program Office (JPO), die verantwoordelijk is voor de ontwikkeling van het toestel, zou nadenken over een zogeheten block buy. Hierbij worden grote orders in één keer geplaatst en niet in kleinere stukjes. Dat kan gunstig zijn voor Nederland, omdat er dan één dollarkoers gehanteerd wordt.
Canada
Wat nog wel roet in het eten kan gooien is het mogelijke afhaken van de Canadezen binnen het F-35-programma. Het hoofd van het JPO, Chris Bogdan, gaf vlak na het besluit van de Canadezen aan dat hierdoor de toestellen mogelijk nog duurder worden. De Canadese minister van defensie sluit de F-35 inmiddels toch niet meer helemaal uit.
Nu.nl meldt dat Hennis in een reactie stelt dat het besluit over wat er gedaan moet worden aan de schommelende wisselkoersen de verantwoordelijkheid van een volgend kabinet is.
