De afgelopen twee jaar is er een opvallende stijging zichtbaar in het aantal incidenten bij Amerikaanse gevechtsvliegers, met zuurstofgebrek als mogelijke oorzaak. Zowel piloten van de US Navy, als van USAF F-35’s rapporteerden in 2016 en 2017 veel meer ‘fysiologische episoden’ dan in de jaren ervoor. Dit schrijft onder meer AviationWeek.
US Navy T-45 Goshawk trainingstoestellen en USAF F-35’s zijn zelfs een periode aan de grond gehouden om de incidenten te onderzoeken. Hoewel de oorzaak toen niet werd gevonden, is het vliegverbod na enige tijd weer opgeheven.
Tintelingen
Wat het onderzoek naar de oorzaak bemoeilijkt, is dat heel verschillende oorzaken toch vergelijkbare symptomen geven. Zowel zuurstoftekort (hypoxie), verhoogde CO2 (hypercapnie), maar ook vermoeidheid of vochttekort kunnen dezelfde klachten veroorzaken. Andersom geeft zuurstoftekort niet bij iedereen exact dezelfde symptomen – variërend van tintelingen in handen en voeten, tot aan desoriëntatie en zelfs gedragsveranderingen.
Zuurstoftoevoer
Inmiddels blijkt wel dat de diverse incidenten bij de F-35, de T-45 Goshawk en de Super Hornet meer verschillen dan overeenkomsten hebben. Zo werd ontdekt dat bij de Super Hornet een luchtaan- en afvoerklep naar de cockpit soms bevriest. Hierdoor ontstaan grote schommelingen van de druk in de cockpit. Bij de T-45 blijkt een te krappe zuurstoftoevoer naar de cockpit de oorzaak van de problemen. Door alle upgrades en wijzigingen aan het toestel, kregen andere systemen voorrang boven het zuurstoftoevoersysteem. Met verschillende aanpassingen en een nieuw zuurstof-meetsysteem, hoopt de Amerikaanse marine het probleem te hebben opgelost.
Ademtechniek
Bij de F-35 is de definitieve oorzaak van de incidenten nog niet gevonden. Opvallend is wel, dat de problemen zich vooral bij de USAF F-35’s voordoen en dan met name bij F-35’s afkomstig van Luke Air Force Base. De drie meest recente incidenten hadden als overeenkomst, dat inschakelen van het back-up zuurstofsysteem de klachten niet verminderde. Volgens kolonel Bishop, F-35 vlieger en commandant van de 56e Wing op Luke AFB, wijst dit erop dat er dus geen sprake kan zijn van een echt zuurstoftekort. Hij denkt eerder dat de klachten worden veroorzaakt door een verkeerde ademtechniek. “Door een interactie tussen mens en machine, gaan de piloten anders ademen dan normaal.” Een te zware overlevingsuitrusting van de piloten wordt op dit moment het vaakst als boosdoener genoemd.
