Tijdens mijn eindeloze zwerftochten over Wikipedia kwam onlangs iets noordelijk van Brazilië terecht. Bij de grootste luchtramp uit de historie van Air France.
De oorzaak was banaal: de mannen in de cockpit bleven maar trekken aan hun joysticks, terwijl ze moesten duwen. Erg dom, vond iedereen destijds. ‘Fransen’, gniffelde een enkeling.
Maar wat zou u doen, als u denkt dat u neer gaat storten? Trekken! Een kleuter in een vliegtuigje op de kermis kun je het al zien doen. Duwen is contra-intuïtief. Trekken doe je, of je leven ervan afhangt!
De mannen hadden waarschijnlijk sinds hun opleiding in de Cessna-172 nooit meer een daadwerkelijke stall hersteld. Ze herkenden de situatie niet. Ze bleven trekken. En ze stortten in de oceaan, met twee op volle kracht werkende motoren. En 225 passagiers.
Even tussendoor: de uitleg omhoog-omlaag is te eenvoudig. In feite vergroot of verklein je de invalshoek, waardoor er meer respectievelijk minder lift ontstaat. De Airbus ging niet teloor omdat hij de verkeerde kant op ging, maar omdat het geen vliegtuig meer was.
Om het ingewikkeld te maken: bij een deltavlieger is het weer andersom! Je moet duwen om omhoog te gaan, en trekken voor omlaag. Eén keer zakte een sleepvliegtuig voor me zeer plotseling een paar meter. Reflexmatig duwde ik de bottom bar. “Naar beneden, achter het vliegtuig aan!”, was de foute gedachte. Logische reflex. De straf kwam snel. De delta schoot omhoog – meer lift. Kabelbreuk, plus – laten we zeggen – een nogal compacte noodlanding.
Zijn reflexen een kwalijk fenomeen? Of zou de wereld veel onveiliger zijn zónder? De juiste reflexen zijn levensreddend, de verkeerde dodelijk. Maar is er überhaupt te trainen op reflexen? Zijn er mensen met betere reflexen dan anderen? Of loopt er gewoon standaard een extra shortcut van de zintuigen naar de motoriek, die nauwelijks te beïnvloeden is?
Geen idee. Wikipedia is erg vaag. Zowel de Amerikaanse als de Nederlandse pagina opmerkelijk summier.
Als er iemand is die er meer vanaf weet, graag een mailtje.
Goof Bakker
