Binnen een paar weken moet duidelijk zijn hoe het verdergaat met het Indiase Jet Airways, joint venture-partner van Air France-KLM. De Nederlandse executive vice-president van Jet, Marnix Fruitema is overtuigd dat de samenwerking met Air France en KLM niet in gevaar komt. “Dat zie ik niet gebeuren.”
Ceo
In een recente brief van de ceo aan het personeel van het door financiële problemen geplaagde Jet Airways, staat dat de ‘uitdagingen waar de maatschappij voor staat, op korte termijn tot het verleden zullen behoren’. Naar het zich laat aanzien kunnen de aandeelhouders 21 februari hun oordeel vellen over een reddingsplan.
Aandelen
Momenteel is oprichter en chairman Naresh Goyal meerderheidsaandeelhouder in Jet, Etihad Airways uit Abu Dhabi heeft een belang van 24 procent en is daarmee na Goyal de grootste partij. Naar verluidt wordt het aandeel van Etihad vergroot tot 45 procent, de Indiase staatsbank krijgt 20 tot 30 procent, waarbij schulden worden omgezet in aandelen. Dan worden meer aandelen uitgegeven waarmee het belang van Goyal automatisch verwatert.
KLM
De Nederlander Fruitema heeft een lange carrière achter de rug bij Air France-KLM. “Voordat ik naar Jet kwam, zat ik vijf jaar in de VS voor Air France-KLM.” Dat was in Atlanta, de thuisbasis van Delta. Zo tegen de tijd dat Jet Airways en Air France-KLM hun joint venture tekenden, eind 2017, kwam Fruitema naar Mumbai, de thuisbasis van Jet. Toeval? “Ja. Ik zit hier niet via Air France-KLM. Jet was op zoek naar een ervaren man en ik vond het een mooie uitdaging.”
Parijs
Het scheelt natuurlijk wel dat iemand die zowel Amstelveen en Parijs als Atlanta goed kent, nu in huis zit bij Jet Airways in Mumbai, waar Up in the Sky hem spreekt. “De joint venture met Air France en KLM is een hele mooie voor Jet. Die is niet van de ene op de andere dag op elkaar geplakt. Er is misschien wel een jaar intensief onderhandeld voordat het is geïmplementeerd.” Jet en Air France en KLM kenden elkaar natuurlijk al wel, via een codeshare-overeenkomst uit 2013.
Hub
“In het begin van de samenwerking ging het met horten en stoten, nu loopt het als een trein. De joint venture is goed voor bijna een tiende van onze inkomsten”, vertelt de Nederlander. “En is mooi winstgevend. De bezettingsgraad over alle routes bezien loopt tegen de 90 procent. Vol dus.” Begin 2016, toen Jet haar Europese hub verplaatste van Brussel naar Schiphol, was ook het begin van een codeshare tussen KLM, Jet Airways en Delta. De Amerikaanse partner van en aandeelhouder in Air France-KLM.
Londen
Fruitema: “Op die manier verbinden we bij wijze van spreken elk dorp in India met elk dorp in Noord-Amerika, via Europa.” Jet Airways vliegt inmiddels dagelijks op vier bestemmingen vanuit Amsterdam; Mumbai, Delhi, Bangalore en Toronto. Die laatste is zeker niet onbelangrijk. De passagiersstromen tussen India en Canada zijn groot, hetzelfde geldt voor India en de VS. “We zullen dan ook meer moeten doen met Delta, in welke vorm dan ook.”
Virgin
Ook zonder het samenwerkingsverband met Air France-KLM vervoerde Jet al veel passagiers beide richtingen op via Londen. “En daar is Manchester recent bij gekomen.” In het Verenigd Koninkrijk, waar veel Indiërs wonen, werkt Jet veel samen met Virgin. “Ook van en naar Schotland, met Flybe, dat nu door Virgin is gekocht.” Gezien de innige band met Air France, KLM, Delta en Virgin lijkt het niet ondenkbaar dat Jet Airways aanhaakt bij de joint venture die deze vier sloten voor de trans-Atlantische markt. “Dat zou kunnen”, beaamt Fruitema.
Schiphol
Delta wil vanaf dit jaar rechtstreeks vliegen tussen Mumbai en de VS. Dat is geen bedreiging voor Jet, aldus Fruitema. “We vliegen op tientallen bestemmingen in de VS met partners, er is eveneens een markt voor een non-stop verbinding.” Schiphol wordt in dit geval overgeslagen. Volgens Fruitema geen scenario dat ook dreigt in het geval dat Etihad het meer voor het zeggen krijgt in Mumbai. “Het is natuurlijk speculeren. Maar vanuit het perspectief van een shareholder zou het niet logisch zijn als dit winstgevende deel van de business verdwijnt.”
Passagiers
Het klikt goed tussen Air France-KLM en Jet en ze voelen zich thuis op Schiphol. “De joint venture leverde het afgelopen jaar 700 miljoen dollar op aan inkomsten voor alle partijen. Iets meer dan de helft van de 1,6 miljoen passagiers reist via Schiphol tussen India en de VS.” Wat volgens Fruitema niet wil zeggen dat Schiphol alleen gebruikt wordt als doorvoerhaven zonder toegevoegde waarde. “Denk alleen al aan de airport charges, de uitgaven van passagiers en hoe we Nederland op de kaart zetten.”
Slots
Op Schiphol maakt Jet Airways gebruik van de slots van partner KLM, zoals ook Delta dat doet voor haar meest recente bestemmingen. Maar het einde aan de slots op Schiphol is voorlopig wel in zicht. “Op Charles de Gaulle zijn meer groeimogelijkheden”, zegt de Nederlandse Jet-topman. “We zouden graag groeien op Schiphol, zo zouden we twee keer per dag een verbinding willen aanbieden tussen Amsterdam en Mumbai met de doorvoermogelijkheden die er zijn.”
Boeing
Want de blik bij Jet blijft op groei gericht. De grote order die de maatschappij bij Boeing plaatste voor de 737 MAX staat nog in de boeken. Voor longhaul worden ook creatieve oplossingen bedacht. “Zo hebben we een A330 uit het domestic netwerk gehaald en die vliegt nu op Manchester”, vertelt Fruitema. Om verdere groei te kunnen realiseren wordt ook op kosten bespaard. “Zo gaan we tickets op de thuismarkt ontbundelen.”
China
De focus ligt volgens hem vooralsnog op het herstructureren van het netwerk. Een aantal bestemmingen die niets opleveren, zoals Oman, wordt geschrapt. De intercontinentale tak levert geld op – 60 procent van de inkomsten- dus nieuwe bestemmingen lonken. “Zo vliegen we nog niet op Indonesië en Nairobi.” Toevallig landen waar KLM ook partners heeft. “Ja, dan is het Nairobi en beyond. En we vliegen ook nog niet op China”, zegt hij met een glimlach.
