ColumnGoofLiefhebberNaast het nieuws

Cijferbrij ontcijferen in de cockpit van ‘n Boeing 787 | Column Goof

Vanmorgen trok ik om acht uur mijn T-shirt aan. De mensen die T-shirts maken, naaien altijd een etiketje bij de halsopening. Dat moet in je nek zitten. En dus trek je je shirt altijd in één keer goed aan.

De IT-specialisten die de USB-stekker hebben bedacht waren niet zo slim. Die stekker kan namelijk op twéé manieren in z’n speciale stopcontactje gestoken worden. Van de zeven miljard mensen op aarde verrichten elke dag gemiddeld twee miljard mensen die handeling. In precies vijftig procent van de gevallen gaat dat niet in één keer goed. En dan kost het vijf seconden om ‘m weer om te draaien. Dat is tezamen 5.000.000.000 seconden. Een mensenleven duurt 80 x 365 x 24 x 3600 = 2.522.880.000 seconden. Twee volledige mensenlevens worden dus dagelijks verspild omdat die IT-ers niet goed nagedacht hebben.

Begrijp me goed: we hebben het hier niet over slechte techniek, maar over slecht human interface-design.  

In de etalage van de juwelier in uw stad of dorp liggen vijftig horloges. Allemaal met gewone, ouderwetse wijzers. Nog geen dertig jaar geleden kwam het digitale horloge in de mode. Dat toonde geen wijzers, maar vier getallen: 88:88. Door elektronisch gedeelten van die getallen weg te laten vallen kon een tijd tevoorschijn getoverd worden: 14:32. Het kost ons brein ongeveer een halve seconde (schat ik) om zo’n getal in een bruikbaar tijds-idee om te zetten: het is iets over half drie.

Geen wonder dat deze digitale horloges al lang weer uit alle etalages verdwenen zijn. Mensen merken dat het niet lekker werkt. Kopen ze niet meer. Disfunctionele schijninnovatie. Het marktprincipe verwees deze flauwekul met de olielamp en de buizenradio naar de schroothoop. The survival of the fittest.

Mutatis mutandis: de Citroen CX is rond 1982 precies één seizoen van een vergelijkbare snelheidsaanduiding voorzien. En sommige aanstellerige auto’s hebben nog steeds van die cijfertjes, soms zelfs op de voorruit geprojecteerd.

Maar 99% van de auto’s heeft (weer) gewone wijzers voor de toeren en de snelheid.  

Overal zijn die maffe cijfertjes verdwenen. Behalve in de luchtvaart. Deze achterhaalde manier van informatie-presenteren vind je nog maar op één plek: in de glass cockpits van de aller-modernste vliegtuigen.

Een nogal discalculische Goof Bakker

[email protected]

Additional facts

Proeflezer Erwin (captain B737): “Klopt, maar dit heeft ook een reden…. een-en-ander moet unambigious zijn…de analoge hoogtemeter kun je zo maar 1000 voet te hoog of te laag lezen. Toch jammer als je laag zit en je zelf ook nog eens vergist. Kan je dag ernstig verprutsen…
Bij de digitale hoogtemeter heb je dit niet.”

Piloot en proeflezer Herman lacht me uit: “Hahaha! Ik zou bijna zeggen: ‘de frustratie van de alfa’ 🙃😉. Mij bevallen getallen meer dan prima. Overigens hebben de USB stekkers met versie C dat euvel al een tijdje niet meer.”

Proeflezer Ralph preciseert: “De snelheidsmeter van de Citroen ligt toch iets genuanceerder. De Citroen GS -op de markt vanaf 1972 had al deze ‘digitale’ snelheidsmeter, maar met kleurvariatie!”

Proeflezer en IT’er Jacob heeft nog een voorbeeld: “Ooit las ik hoeveel geld de combinatie CTRL + ALT + DELETE heeft gekost. Het oorspronkelijke idee van Bill Gates was het gebruik van een enkele knop op het toetsenbord om een Windows-computer te ontgrendelen, maar hij kreeg IBM niet zo ver. Zeg voor het gemak dat er rond het jaar 2000 rond de 500 miljoen mensen met computers werkten dagelijks. Ongeveer zeven keer op een dag open je een computer (start van de dag, eerste koffiepauze, tweede koffiepauze, plaspauze, lunch, plaspauze en derde koffiepauze). Stel dat het elke keer 500 milliseconden meer tijd kost om de CTRL+ALT+DELETE combinatie uit te voeren, waardoor het per medewerker 3,5 seconden per dag meer tijd kost. 3,5 * 500.000.000 * (365 – 5 * 6 vakantieweken) = 586.250.000.000 seconden per jaar. Stel dat het gemiddelde inkomen $15/h is, heeft het CTRL+ALT+DELETE-foutje 2,4 miljard per jaar gekost.”

Piloot en proeflezer Adri haalt aan het feit aan dat Russische kunstmatige horizonnen omgekeerd aangeven: de hemel is zwart, de aarde grijs: “Zeker jij moet weten dat er met Russische kisten door de onhandige presentatie van de kunstmatige horizon er al heel wat conversie-ongevallen gebeurd zijn. Dus niet alle analoge apparatuur is beter. Verder heb je een beetje gelijk, ik moest ook wennen aan de digitale presentatie. Wat betreft de ouderwetse USB: er is allang USB-C, die kun je nooit verkeerd gebruiken. Of zo’n magnetische swivel, gaat altijd goed. Ook gij Brutus kunt te lang aan het ouderwetse vasthouden. Gelijk een hippie zijn flower power-shirt nooit weg doet. Maar dat wisten we geloof ik al…”

Proeflezer Goof stelt: “Laatst was ik bij twee bèta-doctorandi op bezoek, waarvan eentje ook nog eens twee vliegbrevetten heeft, en de andere vier talen vloeiend spreekt. We zouden een film gaan kijken op Netflix, via een systeem bestaande uit een nieuwe flatscreen-TV, twee losse kastjes en drie afstandsbedieningen. Om een lang verhaal kort te maken: de film kregen we ondanks allerlei verwoede pogingen niet te zien. Twee (misschien drie) meer dan gemiddeld intelligente mensen bleken niet in staat een moderne televisie tot leven te wekken: total failure of the human interface.

Proeflezer Jaap stelt: “Dit is mij uit het hart gegrepen! Met name wat je zegt over de tijdsaanduiding. Tijd is een abstract begrip, dat onder andere met behulp van wijzerplaten op uurwerken concreet en hanteerbaar gemaakt wordt: 14.32 wordt vertaald naar een wijzerstand, en die laat ons weten dat het nog (iets) te vroeg voor de borrel is. Tijd is voor ons gekoppeld aan de stand van de wijzers. Ik vraag me wel af hoe dat is voor iemand die opgegroeid is met digitale tijd en nooit een echte wijzerplaat heeft gezien. Zou die een andere beleving van de tijd hebben?”

Zelf zag ik het eerste digitale horloge in 1975. Het was er eentje met rode LED’s. Je moest op een knopje drukken om de tijd te zien! Een Amerikaan had het horloge om in een bus met vliegtuiggekken in Engeland. Hij had er 800 dollar voor betaald. Vijf jaar later zat het mechaniekje in een ballpoint die je kado kreeg als je een Rabobank-rekening opende.

Proeflezer en militair vlieger William antwoordt: “Digitaal wint het zeker op de polshorloges van militaire vliegers. Met extra veel cijfertjes om ook de Z (UTC) tijd aan te geven en een RCVD indicatie die vertelt dat de radio-baken ‘time-hack’ vannacht is binnengekomen. Waar serieuze (of professionele) precisie wordt nagestreefd voldoet analoge aanduiding niet meer.”

Proeflezer Erikjan zegt: “Ik heb alleen maar digitale horloges.  Kun je mee zwemmen – zijn onverwoestbaar. En onder aan het scherm waarop ik hier zit te typen staat ook een digitale klok. Ook nog nooit (lees)problemen mee gehad. Een analoge klok zou veel meer plaats innemen om leesbaar te blijven. Doe mij maar digitaal.”

Help Up de crisis door!

en word vriend

Ook Up in the Sky heeft het moeilijk door de economische impact van het Coronavirus. Ben je fan van Up? Dan kan je ons helpen. Met een kleine bijdrage van 5 euro zijn wij al enorm blij!

Geef je wat meer, dan krijg je er extra’s voor terug. Als je 24 euro doneert, dan schotelen wij je geen advertenties meer voor. Als je een nog grotere vriend wordt, dan sturen we je ook nog eens een code waarmee je gratis ons fotoboek Schiphol.jpg kan bestellen.

Wie wil er nou geen vriend van ons worden?

Tags

Goof Bakker

Columnist. Goof is reclame-tekstschrijver en vlieger op de Cessna O-2A en de Yak-52. Hij schrijft een column in Piloot & Vliegtuig. Goof schrijft ook voor diverse bladen, kranten (NRC / Volkskrant) en magazines.

Gerelateerde artikelen

Back to top button
Close
Close