Films, feesten, sprookjes, één ding hebben ze gemeen: ze gaan voorbij.
En dat is normaal. Dingen moeten toch een keer afgelopen zijn? Als Doctor Zhivago uiteindelijk zijn Lara in zijn armen neemt, krijg je toch ook niet te zien dat het uiteindelijk uitdraait op een gezapig huwelijk in een buitenwijk van Moskou?
En die twee op de Titanic, dat zou toch ook nergens op slaan als dat schip niet gezonken was?
Feesten houden een keer op. En het feest van de KLM duurt al honderd jaar! Uit het hoofd: begonnen met eerste vlucht naar Londen, en de bizarre samenwerking tussen Fokker en Plesman. De juichende massa’s op het Malieveld, toen de H-NACC verscheen na de eerste vlucht naar Indië. De oranje geschilderde Dakota’s na de oorlog.
De Constellations die naar New York vlogen; een stad die toen nog mooi en jong was. De eerste DC-8 in 1962, en de eerste Jumbo in 1971. En toen stopte de tijd. De tijd toen de stewardessen nog knap waren, en de piloten nog stoer.
Een avontuur is een bedrijfstak geworden. En vooral veel business as usual. Laten we eerlijk zijn: daar zijn buitenlanders beter in. Aziaten. Arabieren. Laten we trots zijn op onze pioniersrol, en het zoeken in andere zaken. Het bouwen van luchthavens bijvoorbeeld. In zee bij voorkeur. Kun je ook vier miljard aan uitgeven. Pracht van een exportproduct. Knoeien en kliederen met zand en water. Dat zit in onze genen. Heel lastig te imiteren. Al vijfhonderd jaar doen we dat steengoed. Organisatie, ingenieuze software, dat soort dingen. Tot de bewegwijzering van luchthavens toe zijn we wereldleider: Bureau Mijksenaar.
Of moeten we maar doorgaan met dat rondbonken met die vliegtuigen, vanuit die piepkleine polder? Omdat het zo leuk is? Zoals de molen hier in Twello? Via een Stichting die hem laat draaien op Molenwiekendag?
U hebt het voor het zeggen, straks in het coronabestendige stemhokje voor de Tweede Kamer. Maar misschien is het ook wel mooi geweest. Tien prachtige decennia.
Precies honderd jaar, hoe mooi wil je het hebben?
Goof Bakker
De reacties van de proeflezers zijn niet mals. Daarom hou ik op met dit onderwerp na dit stukje. Moet ook een keer afgelopen zijn.
Proeflezer Jaap, altijd wijs en beschouwend: “Stoppen of doorgaan: er zitten meerdere aspecten aan. Om te beginnen ga je er van uit dat het hierna alleen maar minder kan worden: waarom zou dat zo zijn? Waarom kan het niet nog beter worden? Is het een persoonlijk idee (angst?) van jou dat iedere romance in een gezapig huwelijk, al dan niet in een buitenwijk, moet eindigen? Neem de relatie tussen Pierre en Madame Curie, die alleen maar dynamischer en sterker werd.
Dan een bekende truc: opeens negatief labelen. Opeens wordt vliegen een beetje rondbonken. En nog wel vanuit een piepkleine polder! Dat is natuurlijk wel het laatste wat iemand wil, rondbonken vanuit een piepkleine polder! Ik mag er niet aan denken!”
Proeflezer Steven meldt: “Ja doen. Dan ben je niets anders dan een speelbal van de rest van de wereld. Zoveel Nederlandse trots is al vergaan of heeft men laten vergaan. Jij wilt in de slachtofferrol vallen, de schouders omhoog halend…tsja…het wàs eens zo mooi. Wat een xxxstuk. KLM heeft geen cent gekregen tot nu toe. Als ze straks iets ‘krijgen’ is het in de vorm van een lening waar het Rijk garant voor staat. Ga tenminste strijdend ten onder en niet een beetje als een watje…want dan verdien je het om uitgeschakeld te worden. Rest kan vechten om Chinese toeristen die naar bloemen komen kijken… Wat blijft over…..helemaal niets behalve zielig zijn. Er worden in Nederland al wegen door Chinese bedrijven aangelegd. Een vliegveld in zee? Hebben ze in Hong Kong, Singapore en Japan al gedaan. Met Nederlandse hulp, maar ook dit doen ze nu ook zelf. Wat een fatalistisch xxxstuk. Vechten tot je dood ben….ga de strijd aan…tjonge wat een slap Ge-OH. Ook van mij!”
Proeflezer Ron zegt: “Als je zaak zou opdoeken wordt het gat meteen opgevuld door anderen vrees ik. Nog meer Easyjet en ander gespuis waar we helemaal geen greep op hebben. Enige medicijn is kerosinetax plus vliegtax plus vervijfvoudiging van de landingstarieven.”
Proeflezer Jerry: “Wat mij betreft sla je de bekende spijker op zijn kop. Dat gezapige past niet bij onze cultuur. Nieuwe dingen bedenken, de eerste zijn dat past bij ons. De KLM is door Plesman in samenwerking met Anthony Fokker tot iets groots gemaakt en is inmiddels niet anders meer als welke andere grote maatschappij dan ook. Daarnaast is de KLM al voor een deel verpatst aan het buitenland.”
Ik moet oppassen met beeldspraak, want heel snel zit je richting de Dodo’s en de Stervende Zwanen. Maar anderzijds is er toch zat om trots op te zijn? Heel de wereld staat te dansen (alleen nu even niet) op de muziek van vijf beroemdste DJ’s aller tijden. Nederlanders. Meer fans dan de Beatles en de Stones tezamen. Ik denk dat een miljard jongeren wereldwijd dat stukken interessanter vindt dan die blauwe Boeings van ons. Onze TV-formats worden in de hele wereld bekeken. ASML toptech, machines en onderdelen, aardgas eb babymelkpoeder.
Proeflezer Paul: “Leuke zienswijze, al zal je niet bij iedereen de handen op elkaar krijgen. De 25.000 werknemers bij KLM pompen ook weer miljarden terug de economie in, soort van. Kost voor de baat of zoiets.
Eén opmerkinkje, de oranje Dakota’s waren van vóór de oorlog, in de naïeve veronderstelling dat men neutraal kon blijven.”
Proeflezer Herman vermoedt jalousie, en heeft daar wel een punt. Opgegroeid als een zweverige alfa in een provinciestad nog nèt niet in Duitsland, was ik er al vroeg van overtuigd dat het KLM-feest voor mij niet weggelegd was. Dat was een exclusieve party voor mensen ‘uit het westen’. Daar stond ik niet alleen in, zo dachten zeer velen daar. Terecht of onterecht. Net als bij de omroep: daar hoorde je soms wel eens een ‘zachte g’, maar de ‘afgeknepen n’ hoorde je (tot Herman Finkers in 1990 opdook) nimmer. Behalve dan als Theo Schilperoort een boertje nadeed bij de NCRV. Mijn moeder (wie haar gekend heeft weet het) was zeer geschikt geweest als stewardess, maar werd in de jaren vijftig van de vorige eeuw afgetest op haar accent. “Ga eerst maar eens Nederlands leren”, hadden ze gezegd. Dat is overigens nog steeds niet helemaal verleden tijd: een paar jaar geleden deed ik het commentaar bij de vliegshow ‘Wings Wheels & Goggles’, en kreeg best veel complimenten. Organisator Bart Rietbergen meldde echter dat ik de volgende keer niet uitgenodigd zou worden, vanwege mijn Twentse accent.
Proeflezer Peter van de Noort (on-ge-loof-lijk wat deze man weet) corrigeert weer grootscheeps. Ik ben niet eens begonnen om de fouten te herstellen, alleen al om Peter ruim baan te geven: “Even reagerend op hetgeen je ´uit het hoofd´ schrijft: de ELTA heeft weinig of niets met de oprichting van de KLM te maken en die eerste vlucht was vanuit Londen en niet naar Londen (daar zou ik allemaal nog geen probleem van maken) maar het is absoluut niet waar dat de vlucht van de H-NACC in 1924 een KLM-vlucht was. Deze H-NACC was eigendom van de stichting Vliegtocht Nederland-Indië, waaraan vele bedrijven (diverse rederijen, Fokker, KLM, Min. van Oorlog, en vele anderen) deelnamen. Na de vlucht naar Nederlands Oost-Indië probeerde de stichting Vliegtocht Nederland-Indië de H-NACC in Indië te verkopen, maar toen een geplande verkoop aan de Indische broers Younge niet doorging, werd het toestel naar Nederland verscheept en aan de KLM verkocht. Dat laatste was overigens pas in 1925. Ik weet dat de KLM deze vlucht vaak claimt (niet gehinderd door enige kennis van zaken, laat staan door iemand die serieus de bedrijfshistorie behartigt), maar dat is absoluut misplaatst.
Oh ja; en die ‘oranje geschilderde Dakota´s na de oorlog’ hebben nooit bestaan; dat waren oranje geschilderde DC-2´s en DC-3´s in de mobilisatietijd 1939-´40, voor de oorlog dus.”
