Bijna jaarlijks oefent de Koninklijke Luchtmacht met helikopters in Zuid-Europa. Met Chinooks en Cougars wordt dan in Spanje, Portugal of Italië geoefend in het landen in zanderige en stoffige omstandigheden. Vanwege corona moest de luchtmacht dit jaar een alternatief zoeken in eigen land.
Zandvlakte
Een week geleden begon daarom de oefening ‘Hot-NL’. Verschillende locaties in Nederland zijn uitgekozen, met geschikte zandvlaktes om te kunnen oefenen. Eén daarvan is de Oirschotse Heide bij Eindhoven. Defensie heeft daar een oefengebied waar zowel de Landmacht als de Luchtmacht gebruik van maakt.
Stofwolk
Landen en opstijgen met een helikopter in woestijnachtige omstandigheden is erg lastig. De stofwolk die wordt veroorzaakt door de rotorbladen ontneemt de piloot al snel het zicht op de grond. Tijdens de missies in Afghanistan, Mali en Irak kwamen de bemanningen bijna dagelijks in dit soort situaties. Daarom vindt de luchtmacht het belangrijk om de vliegers en overige bemanningsleden gekwalificeerd en bekwaam te houden in zogenaamde ‘brown out’ landingen.
Brown out
Luitenant-kolonel Jorik ter Veer is commandant van het 300 squadron op Gilze-Rijen en Chinook-vlieger. “Gedurende drie weken oefenen we ‘brown out’ situaties, waarbij het zicht verminderd is door opwaaiend zand en stof. We werken in de praktijk veel samen met de luchtmobiele brigade, dus ook dit beoefenen we samen met eenheden van de 11e Brigade Luchtmobiel. We zetten bijvoorbeeld troepen af en pikken ze later weer op.”
Aanwijzingen
Dave is loadmaster van 300 squadron op de Chinook. Standaard heeft de Chinook twee loadmasters aan boord, die bij brown out landingen aanwijzingen kunnen geven aan de vliegers. “Het is een samenspel tussen loadmaster en vlieger. Bij een brown out landing heeft de loadmaster vaak beter zicht dan de vliegers voorin. Eén loadmaster staat rechts voor bij de open deur, de andere zit links achter bij de ‘bubble window’, het bolle raam. Landen doen we in dit soort situaties altijd met de laadklep dicht.”
Obstakels
De stofwolk die tijdens de landing ontstaat, verplaatst zich van achter de helikopter naar voren. Dave: “We vertellen dan aan de piloot waar de wolk zich bevindt; bij de laadklep, halverwege, of bij de cockpit. “Calling dustcloud: ramp – mid – cockpit!”. Zodra de wolk bij de cockpit is, kunnen de vliegers weinig meer zien. Ze proberen wel een referentiepunt te vinden om zich te oriënteren. Dat kan een boom zijn, een struik of zelfs een kuil of een graspol. Tegelijkertijd waarschuwen wij van achter voor obstakels.”
Hover
De landingsprocedure in stoffige omstandigheden is sowieso anders dan normaal. Loadmaster Dave: “Vaak komt de helikopter eerst in de lucht tot stilstand in een hover. Bij een kans op brown out doen we dat niet en landt de vlieger de helikopter meteen.”
Kwalificatie
Zowel ervaren als minder ervaren bemanningsleden oefenen deze weken de brown out landingen. “Een aantal vliegers en loadmasters moet zich nog kwalificeren voor brown out situaties. De reeds gekwalificeerde crews gaan onder meer oefenen met de landmachteenheden van de Luchtmobiele Brigade. Regelmatig oefenen is nodig om ‘current’ te blijven’, dus voldoende bekwaam, in het landen en opstijgen in stoffige omstandigheden.”
