Nu onze samenwerking met AF wellicht toch snel afgelopen is, kan ik wel een stukje over Franse vliegtuigen doen.
Aan de bar gaat het namelijk geregeld over mooie vliegtuigen. Maar veel Franse komen er niet voorbij, valt me op. Bloch, Dewoitine, Bréguet, Potez, allemaal even lelijk. Onlangs zag ik dat er toch wel een mooi Frans vliegtuig is! De Latécoère 631 heeft wel wat. Nog wat verder gezocht, trouwens. De mooie neus van de Caravelle blijkt een Engels ontwerp, en niet Italiaans, zoals ik gegokt zou hebben. Daar zit een lijn in: Mooi Frans is vaak niet Frans.
Want afgezien van de wat Pinokkio-achtige puntneus (Engels) is de beeldschone Concorde bijvoorbeeld het geesteskind van een Duitse ingenieur op het gebied van de supersoniek. Dat was ene Johanna Weber, die in 1945 vriendelijk doch beslist werd uitgenodigd om voortaan in Engeland te komen werken. Ze kreeg een huisje achter in de tuin van de man die later met de eer ging strijken. Wie de adembenemende lijnen van die gewelfde deltavleugel ziet komt makkelijk in de verleiding om te denken: daar moet een vrouw achter zitten.
En daarmee hebben we weer een draadje te pakken. Want de Duitsers hebben met zeer foute bedoelingen vrijwel alleen maar schoonheden geproduceerd. De Rumpler Taube, de Focke-Wulf Fw190, de Fw189 de Horten Ho-229: het is een parade van aerodynamische pracht.
Zelfs de grootste fouterik van allemaal, de Stuka, heeft nog een aangenaam voorkomen. Topper is natuurlijk de Me262 Sturmvogel. Jawel, onder een hagel van bommen bleven die rare Duitsers fraaiere lijnen trekken dan de Fransen zelfs in vredestijd.
En een aantal Duitse zweefvliegtuigen is voldoende om in stille aanbidding neder te zijgen, en de handen ten hemel te strekken. Rhönsperber! Habicht! Alleen al de namen klinken als een gedicht van Goethe, of een Lied van Schubert. Wie niet erkent dat de Duitsers déze strijd dik gewonnen hebben, begrijpt er echt niks van.
Dat niet alle Duitse ontwerpen in ieders ogen geslaagd zijn bewijst de A380, want dat was een ontwerp van Jürgen Thomas. Ik vind ‘m persoonlijk wel mooi, maar ik hou dan ook van holle bolle Mercedessen.
Volgende keer wat over Engelse ontwerpen (soms raar, maar vaak ook mooi) en Amerikaanse (te stoer, maar vaak toch mooi) en Nederlandse (de schoonheid van een goed ontworpen Brabantia-keukentrapje, zeg maar).
Goof Bakker
Additional facts
Dassault heeft een aantal best mooie businessjets neergezet, maar toch een stuk lomper dan de meeste Amerikanen. Ik noem alleen maar de Grumman Gulfstream, en elke discussie verstomt. De Dassault Jets zijn best aardig, maar wel èrg veel van hetzelfde. Ik kan al die Mirage’s III, IV en V niet uit mekaar houden, tenminste.
De succesvolle Socata TBM is niet bepaald een schoonheid, maar wint het verder op alle fronten van zijn elegantere tegenhanger, de Amerikaanse Piper Matrix. De TB10 en TB20 zijn bijzondere ontwerpen, met voor een vliegtuig merkwaardige rechte lijnen. Een beetje alla de Citroën XM, uit dezelfde tijd. Onder druk van de markt werd er halverwege een vloeistuk tussen romp en staart gezet, maar dat was in mijn ogen nou net weer vloeken binnen het concept, zeg maar.
De Fransen bouwen ook uitsluitend lelijke auto’s. Dat weten ze zelf ook, want tegenwoordig plakken ze er aan twee kanten een soort luchtbed tegenaan om ze zoveel mogelijk aan het oog te onttrekken. Citroen heeft een aantal beauty’s gemaakt, maar die zijn bedacht door een Nederlander, wiens vader met zuidvruchten op de markt in Den Haag stond.
Proeflezer Jaap Schellinger: “Het spreekwoord wil dat over smaak niet valt te twisten. Zeker naar aanleiding van jouw stukje lijkt mij eerder het omgekeerde het geval: over smaak valt uitsluitend te twisten. In de tijd dat nog niet alle auto’s op elkaar leken, vond ik de Franse auto’s prachtig: Simca Aronde, Panhard, Renault 4, Traction avant en ga zo maar door. En Franse vliegtuigen, ook uit vroeger tijden: de Wibault trimoteur, de Dewoitine 510, de Nieuport 62 en zo kan ik nog wel even doorgaan…allemaal prachtige kisten.”
Proeflezer Jerry Burgstede haalt de Wasmer aan, en de Rafale.
Proeflezer Peter van de Noort: “Voordat je over Nederlandse vliegtuigontwerpen foute dingen gaat zeggen: de Fokker F-27 Friendship is in 2006 door o.a. de lezers van het NRC verkozen tot het mooiste Nederlandse ontwerp ooit. Dus niet het mooiste vliegtuig ooit, maar het mooiste ontwerp; mooier dus dan alle topschilderijen van beroemde Nederlandse kunstenaars en mooier dan de mooiste gebouwen in ons land…! Zo! Natuurlijk is ´mooi´ geen absoluut begrip, maar hier kun je dus echt niet omheen…! Benieuwd naar je over superlatieven struikelende lofrede als je schrijft over de Friendship…”.
