fbpx
AnalyseLongreadNaast het nieuws

De opkomst en de val van Fokker | Longread

Het is nu 24 jaar geleden dat de vliegtuigbouwer Fokker failliet is gegaan, In dit artikel zal een terugblik worden gedaan op het succes, maar ook de val van het bedrijf van Anthony Fokker.

Het begin

Fokker is opgericht door de Nederlandse Anton Herman Gerard “Anthony” Fokker. Anthony studeerde in Duitsland, waar hij op 20-jarige leeftijd zijn eerste vliegtuig heeft gebouwd (De Spin), waarna hij in 1912 het bedrijf “Fokker Aeroplanbau” heeft opgericht, dit is uiteindelijk veranderd naar “Fokker Aviatik GmbH”.

Het succes van Fokker

Door de komst van de Eerste Wereldoorlog werd Fokker de vliegtuigbouwer voor Duitsland. Hier heeft hij eerst verkenningsvliegtuigen gemaakt zoals de Spin, en later werden de verkenningsvliegtuigen ingezet als “gevechtsvliegtuigen”. Fokker ontwikkelede de M-5 Eindecker. Door de revolutionaire bewapening, was het een van de meest gevreesde vliegtuigen. De introductie van het vliegtuig leidde tot een Duitse luchtsuperioriteit wat ook wel bekent stond als de Fokker Scourge.

Enkele types die Fokker heeft bedacht voor de Eerste Wereldoorlog zijn de: Fokker Dr.I Dreidecker, bekent van de Rode Baron (een van de meest gevreesde Duitse vliegers). Maar ook de D.VI, D.VII en de D.VIII.

Duitse Fokker Dr.1 driedekker in gevecht met een Brits toestel © Leonard van den Broek

In 1919 keerde Fokker terug naar Nederland, waar hij doorging met het ontwerpen van gevechtsvliegtuigen voor de Nederlandse luchtmacht, maar ook leverde hij aan landen zoals Finland, Zweden, Denemarken, Noorwegen en Zwitserland. De Fokker C.V werd in grote aantallen gekocht door de bovengenoemde landen. Dit leidde tot een gouden periode voor Fokker.

In de jaren 20 van de vorige eeuw ging Fokker een periode van succes tegemoet. Tijdens de jaren 20 was Fokker de grootste vliegtuigbouwer ter wereld. Het grootste succes van Fokker was de F.VIIb, dit was een 3-motorige kist met plek voor acht passagiers. De F.VII werd door 54 maatschappijen gebruikt

Fokker FVIIb (replica) © Leonard van den Broek

in 1923 verhuisde Fokker naar de Verenigde Staten, waar hij in 1927 Atlantic Aircraft Corporation oprichtte (de Amerikaanse tak van het bedrijf Fokker). Hierdoor kreeg Fokker banden met de vliegtuigbouwer Douglas. Waarna hij in 1934 van Douglas het recht heeft gekregen dat hij onder de naam Fokker de DC-2’s van Douglas aan de KLM kon verkopen. Wat voor de KLM zeer ongunstig was, omdat de prijzen van Fokker hoger waren. Hierdoor heeft de KLM Fokkers gekocht dit waren destijds de F.XVIII’s.

De Tweede Wereldoorlog

Op 23 december 1939 stierf Anthony Fokker aan de gevolgen van een hersenvlies ontsteking. Ook begon de Tweede Wereldoorlog. Door de snelle ontwikkelingen in de luchtmacht, waren de Fokkers als snel te oud en konden weinig overwinningen boeken op de sterke Luftwaffe. Ook werd de Fokker fabriek in beslag genomen door de Duitsers en werd het omgebouwd tot een Junkers fabriek. Aan het einde van de oorlog is de fabriek gebombardeerd en volledig vernietigd, dit zorgde voor een lastige herstart voor Fokker.

De wederopbouw

De wederopbouw was lastig na de oorlog, het bedrijf merkte gauw dat er een overvloed was van goedkope gevechtsvliegtuigen die niet meer werden gebruikt. Desondanks heeft Fokker toch nog zweefvliegtuigen geproduceerd en heeft het de Dakota’s (C-47) uit de oorlog omgebouwd tot civiele vliegtuigen.

Uiteindelijk heeft Fokker in 1958 de F-27 (Fokker Friendship) uitgebracht, dit is het meest succesvolle naoorlogse vliegtuig van Fokker. De Nederlandse regering heeft 27 miljoen gulden geïnvesteerd in de productie van het vliegtuig. De F-27 was het meest verkochte turboprop vliegtuig ter wereld, en zijn er maar liefst 800 exemplaren van verkocht.

Fokker F.27, Aviodrome Lelystad ©Leonard van den Broek

Ook begon Fokker in 1967 met een ruimtevaartdivisie die onderdelen leverde voor Europese satellieten bouwers. Haar grootste succes was in 1968 toen Fokker in samenwerking met Phillips de eerste Nederlandse satelliet ontwikkelde die uiteindelijk in 1983 is gelanceerd. Uiteindelijk is het bedrijf in in 1996 failliet verklaard en is het overgenomen door EADS-Space Transportation.

In 1981 begon Fokker aan een project waarbij het bedrijf twee vliegtuigen ging ontwikkelen, de Fokker 50 (een modernere versie van de F-27) en de Fokker 100 (gebaseerd op de F-28). Door dit project is Fokker in 1987 bijna failliet verklaard, maar door een investering van de Nederlandse overheid van 212 miljoen gulden is het bedrijf uiteindelijk gered. De Fokker 100 werd heel goed ontvangen, daarom besloot Fokker om de Fokker 70 te ontwikkelen. Maar dit viel verkeerd, door de enorme concurrentie met Boeing en Airbus.

Een KLM Fokker 70. Foto: Daan Vermeer

De ondergang

Op 22 januari 1996 besloot het raad van bestuur van Daimler-Benz de banden te verbreken met Fokker. Uiteindelijk zijn er op 5 februari nog besprekingen geweest met Bombardier. Na een lang overleg heeft Bombardier op 27 februari de overname van Fokker afgewezen. Waarna Fokker haar faillissement heeft ingediend op 15 maart 1996. Ondanks het faillissement heeft Fokker veel invloed gehad op de luchtvaart. En dankzij Fokker en haar werknemers kunnen wij genieten van de luchtvaart van vandaag.

Redactie

Frequent flyer, luchtvaartprofessional en liefhebber; alles wat je weten wil, je vindt het op Up in the Sky - het luchtvaartnieuws & meer

Gerelateerde artikelen

Back to top button