De vliegtaks betreft eigenlijk meer een ‘bühnetaks’ die mensen alleen maar geld kost en amper iets positiefs bijdraagt, schrijft Anton Schiere in onderstaande lezersbijdrage.
Het lijkt onduidelijk wat de overheid nu met zo’n vliegtaks echt wil bereiken:
- vliegverkeer beperken en/of
- treingebruik stimuleren of
- louter geld binnenhalen.
Wat het doel ook moge zijn, de overheid gaat dat met dit vliegtaksbeleid, zelfs met een bedrag van 24 euro per ticket [het kabinet is voornemens de vliegtaks te verdrievoudigen, red.], niet bereiken. De taks beperkt amper het vlieggedrag en leidt hoogstens tot uitwijken naar buitenlandse luchthavens. Kijk bijvoorbeeld naar de eerdere ervaring van ruim tien jaar geleden:
De vliegbelasting heeft een duidelijk negatief effect gehad op het aantal reizigers dat vertrekt vanaf Nederlandse vliegvelden, met name vanaf Schiphol. De belangrijkste luchthavens waar reizigers naar uitweken waren Düsseldorf, Weeze en Brussel. De vliegbelasting versterkte twee ontwikkelingen die al langer aan de gang zijn: reizigers uit vooral het oosten en zuiden van Nederland vliegen steeds vaker vanaf buitenlandse luchthavens en reizigers maken steeds meer gebruik van zogenoemde lowcostmaatschappijen als Ryanair.Bron: ‘Effecten van de vliegbelasting: gedragsreacties van reizigers, luchtvaartmaatschappijen en luchthavens’ (2011)
Bovendien is de trein nog te duur of deze vliegtaks te laag om de transporttype-verandering te bereiken. Grote delen van het vliegtransport (transferpassagiers en vracht) blijven ook nog eens buiten schot. Tot slot stelt de verwachte 600 miljoen euro opbrengst op onze Rijksbegroting niets voor. Het is nog maar de vraag wat er van dat bedrag feitelijk gehaald wordt.
Kortom, de vliegtaks is eigenlijk meer een ‘bühnetaks’, die mensen alleen maar geld kost en amper iets positiefs bijdraagt. Of erger, het leidt wellicht zelfs tot een iets lagere bezettingsgraad van toestellen, wat dan weer de uitstoot per reizigerskilometer verhoogt. Bovendien hebben dit soort nominale belastingen iets onrechtvaardigs, ze raken immers vooral mensen met een smalle beurs.
Als de overheid het vliegverkeer echt wezenlijk wil terugdringen, doe het dan anders:
- geef elke burger een vast aantal vliegkilometers per jaar
- als je die vliegkilometers niet allemaal zelf gebruikt, kun je die doorverkopen op een daartoe in te richten digitale marktplaats, daar kunnen dan zogeheten frequent flyers vliegkilometers bijkopen
- de politiek stelt jaarlijks het totaal aantal vliegkilometers per burger vast, daarmee stuurt de overheid op de ontwikkeling van de luchtvaart en desgewenst het afremmen ervan, zonder dat het de burger iets extra’s kost. Ja, behalve voor mensen die veel vliegen, die gaan inderdaad betalen voor de extra vliegkilometers die ze in enig jaar moeten bijkopen.
Het is denkbaar dat handelaren “overtollige” vliegkilometers in portefeuille nemen, bij wie je via de marktplaats terecht kunt. Ondanks de dempende werking die uitgaat van zulke in vliegkilometers arbitrerende handelaren, zal er sprake zijn van een door het jaar heen fluctuerende prijsontwikkeling. Om het uitwijken naar buitenlandse luchthavens tegen te gaan moet zo’n vliegkilometerquotum per jaar voor alle burgers in de EU gaat gelden, zodat voor Schiphol een gelijk speelveld ontstaat.
Blijft over hoe de ontwikkeling van transferpassagier- en vooral vrachtverkeer te reguleren? Dat kan als volgt:
- op de hierboven beschreven marktplaats ontstaat dagelijks een overdrachtsprijs per vliegkilometer, die als een soort vliegtaks kan fungeren
- een transferpassagier betaalt die prijs voor de kilometers van zijn of haar van Schiphol vertrekkende vlucht
- zo’n zelfde overdrachtsprijs wordt ook betaald per vliegkilometer per 100 kilo vracht voor een van Schiphol vertrekkende vlucht.
De betalingen van transferpassagiers en vrachtvervoerders worden gestort in een fonds voor luchtvaartinnovatie en -vergroening. Dit fonds wordt bestuurd door de breedte van de luchtvaartbranche, tot en met TNO. Met deze aanpak kan de politiek direct sturen op de ontwikkeling van de luchtvaart, mits in EU-verband.
Wil u ook een opiniestuk insturen? Dat kan! Stuur uw bijdrage in via [email protected] of het contactformulier, dan neemt onze redactie uw artikel in overweging!
