Nederland gaat over tot de aanschaf van zes extra F-35-jachtvliegtuigen en vier MQ-9 Reaper-drones. Terwijl beide dossiers in het verleden hete hangijzers waren waar in het geval van de F-35, jarenlang over gedebatteerd werd, duurde het debat over deze extra aankoop in de Tweede Kamer maar 1,5 uur.
Met de extra F-35’s kan Nederland een derde squadron met straaljagers realiseren. Een squadron bestaat uit vijftien toestellen, waardoor Nederland gelijktijdig twee missies kan vliegen. In totaal komt het aantal Nederlandse F-35’s na de aanschaf op 52, precies het minimumaantal dat de NAVO voor Nederland hanteert. De versnelde aanschaf is, zoals de bredere investeringen in defensie de laatste maanden, ingegeven door de Russische inval in Oekraïne.
Versneld
“Bij voorkeur doen we het niet via deze route”, zei minister Kajsa Ollongren (Defensie) maandag bij een ingelast debat in de Tweede Kamer over de versnelde aankoop van vliegtuigen voor defensie. “Dit is ongebruikelijk, maar we leven dan ook in bijzondere tijden. Het vraagt erom dat we – waar zich kansen voordoen – we die kansen grijpen.” Omdat er wereldwijd een run is op nieuwe wapens en vliegtuigen moet Nederland deze order versneld plaatsen. “Ongebruikelijke tijden vragen om ongebruikelijke procedures”, vinden meerdere fracties in de Kamer waaronder die van de VVD. Ook D66, CDA, PvdA en GL zijn positief over de versnelde aankoop en het debat op maandag duurde met zo’n anderhalf uur ook bepaald niet lang.
Kritiek
“De regering heeft haast”, stelt SP-Kamerlid Jasper van Dijk. “Niet om de koopkracht te herstellen, maar om wapens te kopen. Dit is een overhaaste beslissing. We krijgen geen kans op een hoorzitting, op uitgebreide vragen. Het moet allemaal snel. Dat vind ik onzorgvuldig.” Ook PVV’er Sietse Fritsma beklaagt zich over de snelheid. “Dit wordt er vlak voor het zomerreces doorgedrukt”, zegt hij. De SP en PVV waren altijd al tegen de aanschaf van de F-35’s.
Reaper
Meer dan bij de F-35 ligt de versnelde aankoop van de MQ-9-Reapers gevoelig. De luchtmacht gebruikt de onbemande vliegtuigen nu alleen voor verkenningsvluchten, maar mag die sinds kort ook bewapenen – voor het eerst staat in de begroting dan ook een bedrag voor de aankoop van Hellfire-raketten. Hoewel GroenLinks de versnelde aanschaf van het genoemde materieel steunt wordt er wel kritisch gekeken naar de bewapende inzet van de Reapers: deze mogen pas worden ingezet na een debat in de Tweede Kamer, vindt Laura Bromet (GL). Ook regeringspartij D66 wil eerst ’duidelijke juridische kaders’ voordat de Nederlandse Reaper-drones worden bewapend.
