In 1910 schreef Kees Valkenstein het boek De Aeroplaan van M’nheer Vliegenthert. Het gaat over ene meneer Vliegenthert wiens vliegtuig wordt gestolen en speelt zich af in 2010. Inderdaad, honderd jaar in de toekomst. Het is verbazingwekkend hoe de auteur het gewaagd heeft om slechts zeven jaar na de eerste vlucht ooit, van de gebroeders Wright in Kitty Hawk, North Carolina, een boek te schrijven over luchtvaart honderd jaar in de toekomst.
Wanneer je kijkt naar de afbeeldingen in het boek, zie je dat de realiteit de verwachtingen ver heeft overtroffen. De afgebeelde vliegtuigen waren tien jaar na het verschijnen van het boek al gedateerd. Laat staan dat er wordt geschreven over supersoon vliegen, trans-Atlantisch vliegen of met honderden tegelijk in een 747. Maar dat de schrijver er op dat vlak naast zit is niet erg. Het is al bijzonder genoeg dat hij een toekomst voor zich zag waarin vliegtuigen een alledaagse plek zouden hebben. Van welke recente uitvinding zou jij durven zeggen dat die over honderd jaar dagelijks gebruikt wordt?
De eerste honderd jaar van de luchtvaart heeft ons meer gebracht dan er ooit voor mogelijk kon worden gehouden. Zo goed als elke plek ter wereld kan binnen 24 uur worden bereikt. Honderden mensen kunnen tegelijkertijd met bijna 1000 km/u van continent naar een continent worden gebracht. De wereld wordt steeds kleiner en onze kennis ervan steeds groter.
Dat zorgt er ook voor dat luchtvaart onder druk is komen te staan. Mensen kunnen met de eigen ogen zien hoe smog wereldwijd steden in de greep houdt, hoe de poolkappen smelten en de zeespiegel stijgt. En de luchtvaart wordt daarvoor in toenemende mate verantwoordelijk gehouden.
Hoewel het aandeel van de totale schadelijke uitstoot wereldwijd met drie procent relatief klein is, is de gestelde aansprakelijkheid niet geheel onterecht. In tegenstelling tot andere vervuilende industrieën heeft de luchtvaart nog geen stip op de horizon voor emissievrij opereren. IATA heeft dan wel de intentieverklaring getekend om in 2050 CO2-neutraal te vliegen, maar hoe dat gerealiseerd moet worden is nog onduidelijk. Daarnaast kan CO2-neutraal ook betekenen dat wanneer de dweil groot genoeg is, de kraan open kan blijven staan. Doordat het andere vervuilers wel lukt minder te gaan uitstoten wordt het aandeel van de luchtvaart steeds groter.
Toch zijn er aan het begin van de tweede eeuw van de luchtvaart ontwikkelingen gaande die de schaduwkanten van de eerste eeuw kunnen rechtzetten. Het eerste gecertificeerde elektrische vliegtuig, de Pipistrel Velis Electro, vliegt al meer dan twee jaar rond en de eerste elektrische en waterstofvliegtuigen om passagiers mee te vervoeren worden aan het einde van dit decennium verwacht.
Er zal nog veel innovatie nodig zijn voordat wij gebruik kunnen maken van de verworvenheden uit de eerste eeuw, vooral qua snelheid en bereik, zonder de bijkomstige schadelijke effecten. Toch is de tweede eeuw goed begonnen en zijn wij langzaamaan bezig met het creëren van de noodzakelijke stip op de horizon en het pad daar naartoe.
Waar denk jij dat de luchtvaart over honderd jaar staat? Ik hoor het graag: [email protected]
