Alexander Pechtold zei ooit dat politiek een vuig beroep is. Daaraan is geen woord gelogen, dat weten we al uit de tijd van de Romeinen. Macht is blijkbaar een bedwelmend iets waarop sommige mensen hun zinnen gezet hebben. En dan is alles geoorloofd om dat afrodisiacum te bemachtigen.
De keerzijde ervan is dat wie hoog gezeteld is, laag kan vallen en dat andere machtswellustigen je daarbij graag een handje helpen. Vuige spelletjes zijn dan schering en inslag. Als een bewindspersoon niet in de smaak valt bij de nooit aftredende gelederen van de ambtenarij, kunnen die je tegenwerken, je belazeren en keihard op je plaat laten gaan. Desinformatie, leugens, achtergehouden informatie, insinuaties of onwelgevallige rapporten met belangrijke data wegmoffelen in een la waar ze nooit meer uitkomen.
De bewindspersoon struikelt, soms ook door eigen domheid of doordat leugens en bedrog aan het daglicht kwamen. Met pek en veren wordt hij/zij de stad uitgejaagd. Er wordt niets van geleerd omdat iedere politicus na hem/haar naarstig zal proberen een fout te verdoezelen om maar niet net zo te eindigen. Dit is de Blame Culture die overal ter wereld in de politiek en ook in het bedrijfsleven, de medische wereld (al draaien ze daar bij) en nog veel meer plekken waar belangrijke beslissingen genomen worden, doodgewoon is. In de politiek lijdt het landsbelang daar dikwijls onder. Dat hebben we bijvoorbeeld kunnen zien met het afgelopen kabinet.
Als we in de luchtvaart zo zouden werken als in de politiek gebeurt, zou de vliegveiligheid hieronder ernstig lijden. Het zou zonder meer resulteren in dodelijke ongelukken en een sterke afname van vertrouwen in dit thans zo veilige vervoersmiddel.Echter, zeker in de westerse wereld, heeft de luchtvaart door schade en schande Just Culture omarmd. Je maakt een fout en je kop gaat NIET rollen. Nee, die wordt binnenstebuiten gekeerd om lering te trekken teneinde herhaling van zo’n fout te voorkomen. Just. Rechtvaardig.
In de cockpit houden piloten elkaar in de gaten. Niet om vliegen af te vangen en aan je stoelpoten te zagen als je de fout in gaat. Wel omdat we weten dat onze grijze massa vooral onder druk steken laat vallen. Als een piloot zou zien dat zijn/haar collega op het punt stond een fout te begaan en dit vervolgens liet gebeuren, dan was hij/zij welbeschouwd net zo bezig als dat het in de politiek zo vaak gebeurt. Munt proberen te slaan uit de situatie, met dank aan het geblunder van een ander. Het wordt breed uitgemeten in de media. Op de Socials kieperen de reaguurders er nog eens bakken bagger overheen en de afgang is compleet.
Het landsbelang, lees veiligheid, is er niet mee geholpen. Integendeel. Het is zelfs zo dat als de ene vlieger de andere een fout zou laten begaan, deze vlieger co-owner wordt van de fout. Hij/zij liet het team falen terwijl het gered had kunnen worden. Alleen maar verliezers. Dat doet een piloot niet want de veiligheid komt in het geding. Als er sprake is van moedwillig de fout ingaan, kan dat het einde betekenen van je carrière als vlieger. Want dat is ook Just Culture.
Crew Resource Management, zo heet deze techniek, gaat over soft skills. Niet over de kunst van een vliegtuig besturen, systeemkennis, regelgeving of meteo. CRM betekent alles qua info uit je team naar boven halen om goede beslissingen te kunnen maken. En dus ook fouten analyseren, gevaren mitigeren en fouten voor zijn. Het absoluut tegenovergestelde was te zien in kabinet Schoof. Vechtend over straat, elkaar proberen onderuit te halen, totaal falen: het land is er geen zier mee opgeschoten.
Onze koning is ook piloot. Dat is een heel mooie combi want hij weet door zijn werk in de cockpit hoe ongelofelijk belangrijk het is elkaar te behoeden voor fouten, elkaar tot steun te zijn en een team te vormen. Hij weet hoe belangrijk het is naast plan A ook een uitwijkplan te hebben. En dat als er fouten gemaakt worden en je daar vooruit durft te komen, je kop niet gaat rollen. De fout is een leermoment geworden. En een oefening in nederigheid door je kwetsbaar te durven opstellen met het bespreekbaar maken van de gemaakte fout. Misschien leer je dat er dieper in de organisatie een fout zit waardoor je als bewindspersoon kwam te struikelen. Hoe herstel je dit?
Lezen jullie dit in den Haag? Misschien kan Rob Jetten, als hij straks met een vers kabinet op de trappen van het paleis staat, na de inhuldigingsplechtigheid eens aan mijn collega-vlieger vragen hoe ze dat nou doen in de luchtvaart. Dit om als een team de rit uit te zitten, want de veiligheid van de staat, het landsbelang, moet eerst komen. Ik denk dat de Majesteit daarover een heel boeiend verhaal kan vertellen.
Blame Culture vaarwel zeggen en Just Culture omarmen is niet iets wat in een etmaal even gedaan wordt. Maar Just Culture en CRM gaan toepassen, maakt je functioneren beter, je team completer en je leven en dat van de mensen om je heen, plezieriger. En als je een gewetensvolle politicus bent zal je nooit met schaamrood naar jezelf in de spiegel hoeven te kijken. Want je team is je veiligheid en je bescherming.
Landsbelang = Veiligheid = Landsbelang.
Uddel
MBO