Airbus heeft een wereldwijde terugroepactie aangekondigd voor duizenden toestellen uit de A320-familie, nadat een ernstig incident aan het licht bracht dat intense zonnestraling het besturingssysteem van het vliegtuig kan verstoren. Het gaat om een van de grootste veiligheidsacties in de geschiedenis van de fabrikant, die de komende dagen en weken naar verwachting voor grote verstoringen in het vliegverkeer zal zorgen.
De problemen kwamen aan het oppervlak na een vlucht van JetBlue op 30 oktober. Het toestel, een A321neo, verloor plotseling hoogte toen de data in de ELAC-computer – die onder meer elevatoren en ailerons aanstuurt – corrupt raakte. In de cabine vlogen passagiers en bagage door de lucht; meerdere inzittenden raakten gewond. De bemanning wist het toestel veilig aan de grond te zetten. Uit onderzoek blijkt dat sterke zonnestraling de oorzaak was van de datacorruptie.
Chaos op komst
Airbus en de EASA hebben luchtvaartmaatschappijen inmiddels geïnstrueerd een verplichte software-update uit te voeren vóór de eerstvolgende commerciële vlucht vanaf zondag 30 november middernacht. In de praktijk zou dat betekenen dat duizenden vliegtuigen op dat moment aan de grond komen te staan, totdat het nodige onderhoud is uitgevoerd. Dat zou wereldwijd tot chaos in de vluchtoperatie leiden.
Voor een deel van de vloot gaat het om een relatief simpele patch die binnen enkele uren kan worden geïnstalleerd. Bij honderden toestellen is echter ook hardware-aanpassing nodig, waarvoor ze tijdelijk aan de grond moeten. Wereldwijd telt de A320-familie ruim 11.000 operationele toestellen, waarvan zo’n 6.000 getroffen zouden zijn.
Airbus benadrukt dat het probleem alleen optreedt onder uitzonderlijke omstandigheden, zoals tijdens verhoogde zonneactiviteit. Toch nemen luchtvaartautoriteiten in Europa en de Verenigde Staten geen enkel risico: zowel de EASA als de FAA verwachten dat maatschappijen de update direct doorvoeren.
Nog veel onduidelijk, geen impact op KLM
Luchtvaartmaatschappijen waarschuwen intussen voor mogelijke verstoringen in de dienstregeling, vooral nu de drukke winterperiode nadert. In Europa hebben onder meer Lufthansa, Wizz Air en easyJet grote A320-vloten, terwijl ook tal van carriers in Azië en Noord-Amerika getroffen worden. Onder meer Delta, American en Wizz Air hebben al aangekondigd veel verstoringen te verwachten. Airbus zegt nauw samen te werken met klanten om alle toestellen zo snel mogelijk weer volledig inzetbaar te krijgen.
KLM laat weten geen hinder te ondervinden, omdat de A321neo-toestellen van de maatschappij draaien op andere software die niet gevoelig is voor dit probleem. ‘Er is daarom geen impact op de veiligheid of de operatie van de KLM A321neo-vloot’, laat de maatschappij weten. EasyJet geeft aan de benodigde updates al te hebben uitgevoerd bij een groot aantal vliegtuigen en verwacht zaterdag in elk geval het normale vluchtschema te kunnen uitvoeren.
Update 29 november: Europese autoriteiten melden dat de meeste vliegtuigen inmiddels de benodigde software-update hebben gehad en terug de lucht in mogen. Dat betreft zo’n vijfduizend toestellen, iets minder dan honderd vliegtuigen moeten hem nog krijgen. De vervanging van hardware, waarover eerder werd gesproken, lijkt vooralsnog van de baan. De verstoringen in het vliegverkeer bleven beperkt. Air France meldde enkele annuleringen. In het Verenigd Koninkrijk vielen slechts wat vluchten op Londen Gatwick uit. Ook de Verenigde Staten zien weinig chaos dit Thanksgiving-weekend.
