De Verenigde Staten hebben een nieuw experimenteel straaltoestel onthuld. De X-76 wordt een revolutionair tilrotortoestel.
De Verenigde Staten hebben een nieuw experimenteel luchtvaartproject onthuld: de X-76. Het toestel moet de hoge snelheid van een straalvliegtuig combineren met de flexibiliteit van een helikopter, en vooral kunnen opereren zonder traditionele start- of landingsbaan.
DARPA-programma
De X-76 wordt ontwikkeld door Bell Textron in opdracht van DARPA. Dat is de onderzoeksorganisatie van het Amerikaanse ministerie van Defensie verantwoordelijk voor experimentele wapenprojecten. Het project maakt deel uit van het programma SPRINT, wat staat voor Speed and Runway Independent Technologies.
Met dat programma wil DARPA een bekende beperking in de luchtvaart doorbreken. Vliegtuigen met vaste vleugels zijn snel en efficiënt, maar hebben een landingsbaan nodig. Helikopters en andere toestellen die verticaal kunnen opstijgen zijn flexibeler, maar leveren doorgaans flink in op snelheid. Volgens de Amerikaanse autoriteiten moet de X-76 uiteindelijk een kruissnelheid van meer dan 400 knopen (grofweg 740 km/u). Tegelijkertijd moet het toestel kunnen hoveren en inzetbaar zijn vanaf ruwe of onvoorbereide oppervlakken. Daarmee zou het toestel interessant kunnen worden voor militaire operaties waarbij conventionele luchtmachtbases niet beschikbaar zijn, of juist een te groot risico vormen. De combinatie van snelheid en onafhankelijkheid van startbanen moet zorgen voor een grotere operationele vrijheid.
Geen abstracte toekomstmuziek
Het SPRINT-programma is een samenwerking tussen DARPA en het US Special Operations Command. Binnen dat kader wordt gekeken naar nieuwe luchtvaartconcepten die snel inzetbaar zijn op uiteenlopende locaties. Volgens programmamanager Ian Higgins van DARPA is de X-76 meer dan alleen een technologisch demonstratiemodel. Het project moet aantonen dat toekomstige toestellen verrassingsaanvallen, snelle versterkingen en noodinzet mogelijk kunnen maken zonder afhankelijk te zijn van klassieke infrastructuur.
De ontwerpfase van het toestel is inmiddels afgerond. De komende periode staan in het teken van de bouw en de verdere testvoorbereiding van het demonstratiemodel. Als alles volgens planning verloopt, beginnen de eerste vliegproeven van de X-76 in begin 2028. Bij succesvolle tests kan het concept de basis vormen voor een nieuwe generatie militaire vliegtuigen die snelheid combineren met inzetbaarheid zonder landingsbaan.
