De spanningen rondom de Europese straaljager (FCAS) houden al maanden aan. Bondskanselier Friedrich Merz en de Franse president Emmanuel Macron komen deze woensdag in de marge van de EU-top bijeen om het noodlijdende project te bespreken.
Tegen het einde van 2025 kwam het idee van een Europese straaljager in een patstelling terecht. Airbus en Dassault konden het niet eens worden over cruciale aspecten van Future Combat Air System (FCAS). De bedrijven leiden elk verschillende onderdelen van het programma, maar kunnen het niet eens worden over de taakverdeling, leverancierskeuze en controle over het ontwerp van de straaljager.
Het miljardenproject bestaat al sinds 2017 en moet de opvolger worden van de Dassault Rafale en de Eurofighter. Het systeem, dat rond 2040 operationeel moet zijn, bestaat uit een bemand gevechtsvliegtuig dat wordt ondersteund door een zwerm drones en verbonden is via een “combat cloud”. Nu komen er misschien twee verschillende toestellen.
De relatie tussen de twee luchtvaartreuzen is namelijk zo verslechterd dat critici betwijfelen of het project in de huidige vorm levensvatbaar is. Daarom zouden beide bedrijven eventueel kunnen werken aan een eigen straaljager, die binnen de Europese “combat cloud” verbonden zijn. Toch gaan Macron en Merz er woensdag nog één keer over praten, bevestigt een Duitse regeringsbron aan Reuters.
Urgentie
Beide leiders zullen inmiddels de urgentie wel voelen. De uitkomst van de ontmoeting op woensdagavond zal cruciaal zijn voor de vraag of Europa met één gezicht naar de zesde generatie gevechtsvliegtuigen kan blijven kijken, of dat de versnippering van de defensie-industrie verder doorzet. Tegelijkertijd dreigen de Amerikanen steeds vaker met het verlaten van de NAVO.
Mocht het FCAS-project daadwerkelijk klappen, dreigt er een flinke verschuiving in het Europese defensielandschap. Er zijn nog wel andere projecten bezig, waaronder GCAP en van het Zweedse Saab. Groot-Brittannië werkt momenteel met Italië en Japan aan het concurrerende Global Combat Air Programme (GCAP). Duitsland werkte in het verleden vaker samen met de Britten aan onder andere de Tornado en de Eurofighter.
Verder kijkt Saab momenteel naar de eigen toekomst in de markt voor straaljagers. Het bedrijf wordt gezien als een logische partner voor Airbus, mocht de Franse samenwerking definitief stranden.
