Tijdens het Symposium Historische Luchtvaart, eerder deze maand in het Aviodrome te Lelystad, sprak Up in the Sky onder meer met Tom Wilps van Egmond Vintage Wings (EVW) en Frank van Dalen van GKN Fokker Aerospace.
Frank van Dalen is Chief Engineer bij GKN Fokker, maar heeft van jongs af aan ook een passie voor de historische luchtvaart. ‘In mijn tienerjaren ben ik vrijwilliger geweest bij het toenmalige Aviodome museum op Schiphol. Ik mocht destijds Harry van der Meer helpen om een stukje van de Spitfire te restaureren. Uiteindelijk heb ik in Delft vliegtuigbouw gestudeerd en ben ik bij Fokker terecht gekomen.’
Onbewust bekwaam
Een aantal jaren geleden raakte Van Dalen betrokken bij het Fokker D.XXI project van Egmond Vintage Wings. Hij merkte dat het botst tussen de enorme passie van de liefhebbers enerzijds en anderzijds de regelgeving waaraan moet worden voldaan: ‘Ik heb bij EVW geholpen met het vertalen van de vliegtuigtechniek naar de regelgeving. Ik fungeerde eigenlijk als tolk: hoe zet je het technische werk aan het vliegtuig om naar “hoe laten we zien dat we voldoen aan de eisen die gesteld worden?” Vanuit mijn werk bij Fokker was ik al gewend om die vertaalslag te maken.’
Volgens Van Dalen zijn veel vrijwilligers in de historische luchtvaart “onbewust bekwaam”: ‘Veel van die mensen hebben meer dan veertig jaar geleden hun vak geleerd. Ze weten hoe ze het moeten doen, maar weten niet meer precies waarom het zo moet. Het wordt dan lastig om aan een toezichthouder van nu goed uit te leggen en aan te tonen dat het toch juist is wat je doet. De uitdaging, ook voor de sector, is dan om elkaar op te zoeken en te bouwen aan het wederzijds vertrouwen met de toezichthouder.’
Fokker Spin
Een veelbelovend toekomstproject van Egmond Vintage Wings, gesponsord door Fokker, is het bouwen van een replica van de Fokker Spin uit 1911. ‘Dit kwam eigenlijk voort uit het D.XXI project. Het Fokker management was zeer onder de indruk van de vliegende D.XXI. Het leidde tot een gezamenlijk initiatief om studenten van de Fokker bedrijfsscholen te laten werken aan een vliegende replica van de Spin. Die zou dan prima vanaf de grasbaan in Hoogeveen kunnen opstijgen en landen. Samen met Tom Wilps, ook werkzaam bij Fokker in Hoogeveen, hebben we het Fokker management kunnen overtuigen van de haalbaarheid ervan!’
Met de paplepel
Tom Wilps is kleinzoon van Jack van Egmond, oprichter van Egmond Vintage Wings. Naast zijn werk bij GKN Fokker is Wilps ook voorzitter van EVW. ‘Ook ik kreeg de historische luchtvaart met de paplepel ingegoten. Als klein jongetje mocht ik al met mijn opa mee naar vliegveld Hoogeveen om hem te helpen met het restaureren van oude vliegtuigen.’ Wilps geniet enorm van het de historische toestellen: ‘Oude meuk is leuk! Wat er vooral zo leuk aan is, is dat het allemaal heel basaal is. Je moet zelf goed weten wat je doet, want je bent zelf eindverantwoordelijk.’
Wilps heeft duidelijke ideeën over de toekomst van de historische luchtvaart. ‘In de afgelopen 80 jaar is in Nederland het bewustzijn gegroeid van luchtvaarthistorie. Mijn doel is dat we over 80 jaar hier nog steeds van kunnen genieten. Daarvoor hebben we draagvlak nodig, maar moeten we ook moderniseren. En dat betekent: jonge mensen enthousiast maken voor de historische luchtvaart. Ik ben zelf 25 jaar en gelukkig ben ik bij onze vereniging Egmond Vintage Wings lang niet de enige van mijn leeftijd. Maar ook op een andere manier willen we jongeren meekrijgen, bijvoorbeeld door ons nieuwe project voor de Spin.’
Fokker boven Haarlem Anonymous, Noord-Hollands Archief, Public domain, via Wikimedia Commons 
Fokker in zijn Spin © Nationaal Archief, Public domain, via Wikimedia Commons
Rondje van Fokker om de kerk
Met dat “project” doelt Wilps op het bouwen van een vliegwaardige replica van de Fokker Spin. Dit is het eerste vliegtuig dat Anthony Fokker zelf heeft geconstrueerd. In 1911 vloog hij hiermee zijn fameuze rondje rondom de Bavokerk in Haarlem. Voor het maken van deze replica wordt een aparte stichting opgericht, de Fokker Aircrafting Foundation, die wordt gesteund door GKN Fokker Aerospace.
‘Binnen de bedrijfsscholen van GKN Fokker gaan leerlingen onderdelen maken voor de vliegende Fokker Spin. Door studenten van de bedrijfsscholen hierbij te betrekken, willen we ze enthousiast maken voor de historische luchtvaart. En ze laten zien dat de snelheid en adrenalinekick van de fatbike, ook te vinden is bij oude vliegtuigen. Laat ze werken aan oude vliegtuigen, in plaats van dat ze hun fatbike opvoeren. Door de studenten vliegwaardige onderdelen te laten maken, verdwijnen hun werkstukken tenminste niet in de kliko. En worden ze deelgenoot van Nederlands vliegend historisch erfgoed!
In de collectie van het Aviodrome bevinden zich twee exemplaren van de Fokker Spin. In 1936 werd al eens een vliegende replica gebouwd, vanwege het 25-jarig jubileum van Fokker’s vlucht boven Haarlem. Dit toestel werd eind jaren 80 gerestaureerd en heeft toen zelfs weer enkele vluchten gemaakt. Tegenwoordig staat deze replica in de T2 hangaar van het Aviodrome. Daarnaast staat in het Aviodrome een originele Fokker Spin, een tweezits “Spin 3”. Deze Fokker Spin kwam tijdens de Tweede Wereldoorlog via Duitsland in Polen terecht. In 1986 is dit toestel vanuit het luchtvaartmuseum in Krakau naar Nederland overgebracht en gerestaureerd.
Van het Symposium Historische Luchtvaart heeft Vincent Kok van Imaging the Light voor de KLuHV een videoverslag gemaakt:
