De strijd tussen de reisbranche en de gemeente Den Haag krijgt een nieuw hoofdstuk. Brancheorganisatie ANVR begint een nieuwe rechtszaak tegen het gemeentelijke verbod op reclames voor vliegvakanties. Daarmee probeert de sector alsnog een streep te zetten door het eerdere besluit van de rechter. ‘Partijen die hierachter zitten, zullen niet stoppen en doorgaan tot er een volledig verbod is’, zegt ANVR-directeur Frank Radstake tegen Up in the Sky.
Reclame vliegvakanties verboden
Sinds vorig jaar geldt in Den Haag een verbod op zogenoemde ‘fossiele reclame’ in de openbare ruimte. Het gaat daarbij onder meer om advertenties voor vliegreizen. De stad was wereldwijd de eerste die zo’n verbod via lokale wetgeving invoerde en trok daarmee internationale aandacht. De reisbranche verzette zich direct. Samen met onder andere TUI Nederland stapte de ANVR naar de rechter. De sector stelde dat het verbod juridisch ondeugdelijk was en bovendien weinig effect zou hebben op de luchtkwaliteit of het klimaat.
De voorzieningenrechter gaf de gemeente echter gelijk. Volgens de rechter mag Den Haag via een algemene plaatselijke verordening reclame in de openbare ruimte beperken. Dat de impact van het verbod op mondiale schaal beperkt is, doet daar niet aan af. ‘Alle beetjes helpen’, luidde de kern van de redenering. Wethouder Robert Barker noemde het destijds ‘een duurzame mijlpaal in de aanpak van de klimaatcrisis’.
‘Een verkeerd besluit’
Voor de reisbranche betekent het verlies geen eindpunt. ‘Vorig jaar hebben we een kort geding gevoerd tegen Den Haag. We hebben toen geen gelijk gekregen en dat maakt dat wij hebben besloten om een nieuwe rechtszaak te starten om uit te leggen waarom wij denken dat het een verkeerd besluit is’, zegt Radstake. Volgens de ANVR raakt het verbod aan fundamentele rechten. Niet alleen de vrijheid van ondernemerschap, maar ook de commerciële uitingsvrijheid van bedrijven zou in het geding zijn. ‘Dit gaat niet alleen over reclame voor vliegvakanties, maar over een fundamenteel principe’, stelt Radstake. ‘Gemeenten zouden niet op eigen houtje moeten bepalen welke legitieme producten wel of niet gepromoot mogen worden. Reizigers moeten zelf een bewuste keuze kunnen maken op basis van eerlijke en volledige informatie.’
Angst voor domino-effect
Wat de reisbranche vooral zorgen baart, is het domino-effect. Inmiddels hebben meerdere steden vergelijkbare stappen gezet of aangekondigd. ‘Op basis van de uitspraak van de rechter hebben Amsterdam, Groningen, Tilburg en Nijmegen ook hetzelfde besluit genomen’, voegt hij toe. Volgens hem stopt het daar niet. ‘Partijen die hierachter zitten zullen niet stoppen en doorgaan tot er een volledig verbod is.’ Volgens de brancheorganisatie ontbreekt bovendien een direct causaal verband tussen het verbod en daadwerkelijke milieuwinst. Dat punt werd ook al in de eerdere rechtszaak aangevoerd, maar door de rechter terzijde geschoven.
Gemeente blijft bij standpunt
Voor de gemeente Den Haag blijft het uitgangspunt echter overeind. Het beperken van fossiele reclame is volgens de gemeente een legitiem en noodzakelijk instrument binnen het lokale klimaatbeleid. Ook als de impact op zichzelf beperkt is. De eerdere rechterlijke uitspraak gaf Den Haag daarin expliciet ruimte. Het idee dat ‘alle beetjes helpen’ vormt nog altijd de kern van de redenering. Door reclame voor ‘vervuilende producten’ te weren uit de openbare ruimte, hoopt de gemeente bij te dragen aan gedragsverandering en bewustwording.
