Luchtvaartmaatschappijen die hun vluchtaanbod terugschroeven door de hoge brandstofprijzen lopen het risico om waardevolle slots, landingsrechten op luchthavens, kwijt te raken. Dat kan grote gevolgen hebben, blijkt uit berichtgeving van het Financieele Dagblad en BNR.
‘Use it or lose it’
Op Europese luchthavens geldt het zogeheten ‘use it or lose it‘-principe. Dit betekent dat maatschappijen hun toegewezen tijdslots voor minimaal een bepaald percentage moeten benutten. Wordt ongeveer twintig procent van de geplande vluchten op een route niet uitgevoerd, dan kan een maatschappij haar rechten op die slots verliezen. Volgens onafhankelijk slotcoördinator Hugo Thomassen zou dit probleem al kunnen spelen bij grote maatschappijen zoals Lufthansa. Brancheorganisatie Barin geeft tegenover BNR echter aan zich nog geen directe zorgen te maken over grootschalig verlies van slots.
Lufthansa schrapt 20.000 vluchten
Lufthansa heeft aangekondigd tot en met oktober ongeveer 20.000 vluchten te schrappen om brandstof te besparen. Deze ingreep staat gelijk aan een besparing van circa 40.000 ton kerosine, waarvan de prijs sinds het uitbreken van de oorlog in het Midden-Oosten sterk is gestegen en inmiddels is verdubbeld. De luchtvaartmaatschappij voert de aanpassingen gefaseerd door. Een deel van de wijzigingen is al zichtbaar in de dienstregeling.
Schaarste
Luchtvaartdeskundige Joris Melkert zegt tegen BNR dat Europese luchthavens vaak kampen met structurele capaciteitsschaarste. Daardoor is het systeem van tijdslots bedoeld om beschikbare ruimte eerlijk te verdelen. ‘De regeling vereist dat slots daadwerkelijk worden gebruikt’, stelt hij. Hogere brandstofkosten worden daarbij doorgaans niet gezien als geldige reden om vluchten structureel te schrappen. Melkert wijst op de situatie rond bijvoorbeeld Schiphol, waar de capaciteit vrijwel volledig benut is terwijl er nog steeds vraag is van maatschappijen om extra vluchten uit te voeren. Als slots vrijkomen, zijn er volgens hem voldoende partijen die die direct willen overnemen.
‘Ghost flights’
Tijdens de coronapandemie werd dit effect ook al zichtbaar in de praktijk van de luchtvaart. Omdat de vraag naar vliegen vrijwel instortte, ontstond er toch een opvallend fenomeen: zogenoemde ‘ghost flights‘. Dit zijn vluchten met zeer weinig of soms vrijwel geen passagiers, die toch uitgevoerd werden. Tussen maart 2020 en september 2021 ging het in het Verenigd Koninkrijk om naar schatting 15.000 van dit soort vrijwel lege vluchten, zo blijkt uit een analyse van de National Energy Foundation. De belangrijkste reden hiervoor lag in het slot-systeem op luchthavens. In de praktijk leidde dit ertoe dat maatschappijen, ondanks de enorme daling in vraag, toch vluchten bleven uitvoeren om hun posities op drukke luchthavens veilig te stellen.
