Precies vandaag, of eigenlijk aanstaande woensdag, is het 68 jaar geleden dat de F-4 Phantom II haar eerste vlucht maakte. Op 27 mei 1958 koos het prototype, de McDonnell XF4H-1, het luchtruim vanaf Lambert Field, St.Louis, Missouri. Bijna 68 jaar later is dit inmiddels iconische gevechtsvliegtuig nog niet toe aan een rustige oude dag.
Eerder deze maand nam de F-4 Phantom Society een voorschot op de verjaardag van het “spook” (één van de bijnamen van de F-4). De Phantom Conference (PhanCon), de jaarlijkse bijeenkomst van (oud-)vliegers en technici en andere liefhebbers, vond plaats op de vliegbasis Andravida in Griekenland. Naast Eskişehir in Turkije is dat de enige vliegbasis in de wereld waar nog operationeel wordt gevlogen met de F-4E Phantom II. Tot aan de Amerikaanse aanvallen eerder dit jaar beschikte de Iraanse luchtmacht ook over de F-4 Phantom II. Maar het is zeer aannemelijk dat geen van de Iraanse Phantoms nu nog vliegwaardig is.
Onbemand doelwit
Voorheen vond de Phantom Conference (PhanCon) plaats in de Verenigde Staten. In 1996 nam de Amerikaanse luchtmacht de laatste operationele F-4G uit dienst. Enkele jaren daarvoor was al een begin gemaakt om F-4 Phantoms om te bouwen tot QF-4 “FSAT” (Full Scale Aerial Target). De toestellen werden geschikt gemaakt om onbemand te vliegen en werden ingezet als onbemand vliegend doelwit, voor het oefenen met en testen van luchtdoelraketten. Uiteindelijk zijn honderden Phantoms omgebouwd tot QF-4. De meesten daarvan kregen een roemloos einde, neergeschoten en gecrasht in zee of op de White Sands Missile Range, bij Holloman AFB, NM. In 2016 werd de laatste Amerikaanse PhanCon gehouden, omdat de USAF in dat jaar stopte met het inzetten van de F-4 als oefendoelwit. Enkele jaren later kwam het initiatief om een conferentie in Europa te organiseren. Immers, naast de luchtmachten van Iran, Japan en Zuid-Korea, waren ook Griekenland en Turkije actieve gebruikers van de Phantom. Op dit moment zijn die laatste twee landen zelfs de enig overgebleven operators.
Phamily
Door de covid-pandemie duurde het uiteindelijk tot 2022 voordat de eerste Europese PhanCon kon plaatsvinden. Zo’n 50 leden van de “Phantom Phamily” kwamen bijeen op de vliegbasis Andravida in Griekenland. Naast een reünie van Phantom fans, was het evenement ook bedoeld om de Phantom van dichtbij te kunnen zien, horen en ruiken, zowel op de grond als in de lucht. De eerste Europese PhanCon was een groot succes, inmiddels is de vijfde editie van dit evenement net achter de rug.
Gastvrij
Spil in de organisatie van de Europese PhanCon is de Nederlander Coert van Breda. “Sinds het afscheid van de QF-4 bij de USAF was een groots opgezette conferentie niet meer mogelijk. Het organiseren van een PhanCon in Europa had een lange aanloop, maar uiteindelijk is het in 2022 gelukt. Zo’n evenement op poten zetten kost veel tijd, ook omdat je de medewerking nodig hebt van de autoriteiten. Niet alleen de Griekse luchtmacht, maar ook de mensen op de vliegbasis moeten er achter staan. Ook al zijn we voor het squadron zeer zeker niet hun primaire en secondaire taken, en kost het ook hen heel veel tijd om dit op poten te zetten, toch zijn de Grieken inmiddels net zo enthousiast als wijzelf. Ze zijn heel gastvrij en gaan heel ver om er een mooie bijeenkomst van te maken.’
Hoewel sommige “Phantom phans” er nog niet aan willen denken, hebben ook de Griekse en Turkse F-4E’s niet het eeuwige leven. Zelfs de jongste toestellen zijn bijna 50 jaar oud. Binnen enkele jaren zal het dus echt zijn afgelopen voor dit beroemde gevechtsvliegtuig. Tot die tijd kunnen de liefhebbers nog genieten van het kenmerkende geluid van de twee J79 motoren.
Bijgaand een aantal foto’s van de PhanCon 2026. Binnenkort volgt een uitgebreider verslag inclusief een interview met Coert van Breda.
