In tijden waarin Europese landen steeds kritischer kijken naar hun afhankelijkheid van de VS, groeit de zoektocht naar alternatieven voor de F-35. Juist in dat spanningsveld krijgt de Turkse KAAN steeds meer aandacht. CEO Mehmet Demiroğlu noemt het een ‘superieur gevechtsvliegtuig’ tijdens SAHA 2026. Met serieuze interesse vanuit Spanje en een nieuw prototype dat klaar is voor een testvlucht, ontstaat de vraag: is de KAAN echt goed genoeg om de F-35 (gedeeltelijk) te vervangen?
Spanje verkent KAAN als alternatief
Na een harde afwijzing van Spanje voor de Amerikaanse F-35 is de boodschap duidelijk. Het land is op zoek naar een volwaardig alternatief voor een vijfde generatie gevechtsvliegtuig. Turkije is daarbij geen nieuwe leverancier, want eerder werd al bekend dat Hürjet-straaljagers de nieuwe opleidingsvliegtuigen worden van de Spaanse luchtmacht. Vanuit dat oogpunt is volgens El Español het gesprek ontstaan tussen president Recep Tayyip Erdoğan en Pedro Sánchez over de KAAN. De maker van het toestel, Turkish Aerospace Industries (TAI), benadrukt ook ‘uitstekende relaties’ te hebben met Spanje, zowel op regeringsniveau als tussen de bedrijven die betrokken zijn bij het Hürjet-programma. Hoewel de gesprekken over de KAAN zich nog in een vroeg stadium bevinden en het Europese FCAS-straaljagerprogramma stroef verloopt, lijkt de deur naar verdere samenwerking op een kier te staan.
Klaar voor de volgende stap
De ontwikkeling van het toestel komt in een nieuwe versnelling nu het tweede prototype zich in de volgende fase bevindt. Volgens bronnen binnen TAI is de productie van het gevechtsvliegtuig afgerond. Het P1-prototype beschikt over verbeterde systemen ten opzichte van het eerste exemplaar. Hoewel een officiële datum nog niet is bevestigd, wordt volgens Turkse media verwacht dat het prototype op 30 augustus een testvlucht zal maken. Die dag is extra bijzonder vanwege de nationale feestdag Zafer Bayramı, vertaald als de Dag van de Overwinning. Deze nationale feestdag herdenkt de beslissende Turkse overwinning in 1922 tijdens de Onafhankelijkheidsoorlog.
Ambitieus maar ook kwetsbaar
Hoewel voormalig TAI-topman Temel Kotil de KAAN met veel bravoure positioneert als ‘beter dan de F-35’, zoals The Defence Post schrijft, blijft die vergelijking voorlopig vooral ambitieus. Op papier heeft de KAAN indrukwekkende beloften over een hogere wapenlast en een groter sensorbereik. Toch is er een fundamentele realiteit. Op dit moment maakt het project gebruik van Amerikaanse F-16-motoren, de GE F110. Juist dat maakt de KAAN voorlopig nog kwetsbaar. Washington kan volgens AeroTime op elk moment de levering van motoren stopzetten en daarmee het project dwarsbomen.
Turkije zegt weliswaar een eigen TF35000-motor te ontwikkelen, maar dat programma moet zich in de praktijk nog bewijzen. Tot die tijd blijft de KAAN in essentie een ambitieus project met een strategische afhankelijkheid die moeilijk te rijmen is met de status van een volledig zelfstandig vijfde generatieplatform. De vraag is dan ook niet alleen hoe goed de KAAN uiteindelijk wordt, maar vooral wanneer het toestel daadwerkelijk los kan komen van de technologie die het nu nog overeind houdt. Desondanks maakt de fabrikant serieuze voortgang.
Onafhankelijkheid in Europa
Ook in Europa zelf leeft de ambitie voor een eigen gevechtsvliegtuig. Het gezamenlijke Future Combat Air System (FCAS) van Frankrijk, Duitsland en Spanje werd gepresenteerd als het vlaggenschip van Europese samenwerking, maar het programma kampt inmiddels met vertraging, politieke spanningen en industriële rivaliteit tussen Airbus en Dassault Aviation. Tegelijkertijd gaat het Global Combat Air Programme (GCAP) door, maar ook daar wordt pas in het volgende decennium een operationeel toestel verwacht. Het resultaat is dat Europa in de praktijk geen op korte termijn beschikbaar alternatief heeft voor de F-35, terwijl de technologische en geopolitieke druk om een eigen vijfde generatiecapaciteit te ontwikkelen juist toeneemt. In dat gat zouden projecten als de KAAN een interessante positie kunnen innemen als mogelijke alternatieven.
