Na maanden van onzekerheid heeft president Donald Trump de deur opengezet voor verdere samenwerking met Turkije. Daarmee lijkt de weg vrij voor de levering van Amerikaanse F110-motoren, die momenteel essentieel zijn voor het ambitieuze programma. ‘Ik ga waarschijnlijk iets doen waar hij [president Erdoğan] erg blij van wordt’, zei Trump tegen aanwezige media naast Mark Rutte, secretaris-generaal van de NAVO. Daarmee gaf hij een sterk signaal af dat de levering wordt voortgezet.
Trump zet deur open voor KAAN-motoren
In aanloop naar de NAVO-top in Ankara wordt duidelijk dat de Amerikaanse regering werkt aan goedkeuring van de levering van F110-straalmotoren. De motoren zijn bedoeld voor de verdere ontwikkeling van de Turkse vijfde generatie straaljager KAAN. Volgens berichten vertegenwoordigt het pakket een waarde van meer dan 700 miljoen dollar. De verwachting is dat het voorstel in de komende dagen formeel aan het Amerikaanse Congres wordt voorgelegd, zodat de verkoop nog vóór de NAVO-top van 7 en 8 juli in Ankara kan worden afgerond. Trump liet daarnaast weten dat hij aanvankelijk niet van plan was om de NAVO-top bij te wonen, maar daar op aandringen van de Turkse president van afzag. ‘Eerlijk gezegd was ik niet van plan te gaan. Maar president Erdoğan belde mij en zei dat de bijeenkomst in Turkije wordt gehouden en dat ik echt moest komen. Uit respect voor hem heb ik besloten te gaan’, aldus Trump.
Opvallende uitspraken van Trump
Tijdens een persmoment met NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte sprak Trump opvallend positief over de relatie met Turkije en president Recep Tayyip Erdoğan. ‘Ik ga waarschijnlijk iets doen waar hij erg blij van wordt’, zei Trump toen hem werd gevraagd naar de Turkse wensen rondom F-35-gevechtsvliegtuigen en F110-motoren. Volgens de Amerikaanse president heeft hij in het verleden vrijwel altijd constructief kunnen samenwerken met Erdoğan. Trump noemde Turkije bovendien een van de sterkste leden van de NAVO en prees de Turkse defensie-industrie. ‘Mensen beseffen niet hoe groot Turkije militair gezien is. Ze beschikken over een zeer sterke defensie-industrie’, aldus de Amerikaanse president.
Cruciaal voor de toekomst van KAAN
Voor Turkije komt de mogelijke goedkeuring op een belangrijk moment. KAAN geldt als het meest ambitieuze luchtvaartproject uit de geschiedenis van het land en moet uiteindelijk uitgroeien tot een volledig Turkse tegenhanger van moderne vijfde generatie gevechtsvliegtuigen zoals de F-35. Hoewel Ankara op langere termijn een volledig eigen motor wil ontwikkelen, zijn de Amerikaanse F110-motoren voorlopig onmisbaar voor de testfase en de eerste productieseries van het toestel. Eerder werden al tien F110-motoren geleverd voor de prototypes van KAAN. Met de nieuwe overeenkomst zou de weg worden vrijgemaakt voor serieproductie, waardoor het programma aanzienlijk kan versnellen.
Keerpunt in de relatie tussen de VS en Turkije
De mogelijke deal is een belangrijk teken van verbetering in de relatie tussen Washington en Ankara. De afgelopen jaren stonden de banden onder druk. Onder meer door de aanschaf van het Russische S-400-luchtverdedigingssysteem door Turkije. Daarop werd het land uit het F-35-programma geschopt en volgden sancties. Dat Trump nu bereid is om een dergelijke deal goed te keuren, wordt gezien als een strategisch keerpunt. Turkse functionarissen hebben de afgelopen maanden herhaaldelijk aangedrongen op snellere besluitvorming vanuit Washington, omdat de motoren van cruciaal belang zijn voor de planning van het KAAN-programma.
Ontwikkeling van eigen motor
Hoewel voormalig TAI-topman Temel Kotil de KAAN met veel bravoure positioneert als ‘beter dan de F-35’, blijft die vergelijking voorlopig nog een droom. Op papier heeft KAAN indrukwekkende beloften. Toch is er een fundamentele realiteit. Op dit moment draait het project nog op Amerikaanse F110-motoren, oorspronkelijk ontwikkeld voor de F-16. Juist dat maakt het programma op korte termijn kwetsbaar voor externe afhankelijkheden. De nieuwe deal met Washington geeft Turkije ademruimte, maar benadrukt tegelijkertijd de strategische kwetsbaarheid van het project. Ankara lijkt te beseffen dat een volledig eigen motor essentieel is voor echte onafhankelijkheid.
Die druk wordt versterkt door de gelijktijdige ontwikkeling van meerdere Turkse motorprogramma’s. Zo werd op de SAHA EXPO 2026 de Güçhan-turbofan gepresenteerd, een motor met een stuwkracht van circa 42.000 lbf. Volgens het Turkse ministerie van Defensie zijn er inmiddels zes prototypes gebouwd en staan de kwalificatietests gepland voor 2026. De motor zou volledig met binnenlandse middelen zijn ontwikkeld en is volgens betrokken ingenieurs geen afgeleide van bestaande buitenlandse ontwerpen. Het project lijkt deels te overlappen met het officiële TF35000-programma van Turkish Engine Industries, dat wordt ontwikkeld als beoogde motor voor KAAN. Waar de TF35000 mikt op 35.000 lbf en expliciet als ‘KAAN-motor’ is aangewezen, komt Güçhan met een hogere opgegeven stuwkracht van 42.000 lbf op papier zelfs daarbovenuit.
