Wie een paar jaar geleden een zomervakantie boekte, deed dit over het algemeen vaak al maanden van tevoren. Tegenwoordig wachten reizigers iets langer: de periode tussen het moment van boeken en vertrek lijkt de afgelopen jaren korter te zijn geworden. Dit heeft onder andere te maken met het feit dat consumenten meer gewend zijn geraakt aan flexibiliteit.
Zowel gezinnen als stellen én jonge reizigers kijken inmiddels vaker naar wat er qua vakanties op de korte termijn beschikbaar is. Die ontwikkeling heeft logischerwijs gevolgen voor de hele reissector: van luchtvaartmaatschappijen tot hotels en van luchthavens tot touroperators. In dit artikel kijken we naar de factoren achter deze trend en wat ze betekenen voor de reisbranche.
Meer flexibiliteit, minder lange termijnplanning voor vakantie boeken
Cijfers van brancheorganisaties zoals ANVR laten al een hele tijd een duidelijke trend zien: sinds enkele jaren boeken Nederlanders steeds vaker hun (zomer)vakantie. Deze ontwikkeling is vooral na de coronapandemie in een stroomversnelling geraakt: reizigers zijn flexibeler geworden door de pandemie. Ze zijn gewend geraakt aan meer onzekerheid, zoals veranderende voorwaarden of plotselinge reisrestricties, waardoor ze liever later boeken.
Met name jongere reizigers en vakantiegangers voelen zich comfortabel bij een kortere voorbereidingstijd. Zij weten als geen ander hoe ze online prijzen kunnen vergelijken en aanbiedingen kunnen volgen via apps en sociale media. Ook is deze doelgroep vaak flexibel in de vertrekdatum of bestemming wat bijdraagt aan de toename van last minute vakanties. Oudere reizigers boeken nog steeds relatief vroeg, maar ook daar schuift het gedrag en het moment van boeken langzaam op.
Wat betekent dit voor de luchtvaartmaatschappijen?
Voor luchtvaartmaatschappijen is het lastiger om de vraag naar vluchten te voorspellen nu het boekgedrag verandert. Hoe korter de periode tussen de boeking en het vertrek is, des te minder tijd er immers is om de capaciteit goed af te stemmen op de daadwerkelijke vraag. Maar: dit betekent niet dat de luchtvaartmaatschappijen volledig verrast worden door deze ontwikkeling. Zij investeren al jaren in systemen die dergelijke vraagpatronen beter kunnen herkennen, waardoor er meer toestellen kunnen worden ingezet en ticketprijzen voortdurend kunnen worden aangepast.
Daarnaast wordt er in de écht drukke periodes, zoals de zomervakantie, vaak gebruikgemaakt van extra capaciteit. Zo werken sommige maatschappijen tijdelijk samen met andere luchtvaartmaatschappijen of maken ze gebruik van leaseconstructies waarbij ze extra toestellen inhuren. Het zijn vooral de maatschappijen die sterk afhankelijk zijn van vakantievluchten die hierbij flexibel moeten zijn. Een toestel dat niet helemaal vol is, levert immers minder geld op dan gehoopt, terwijl een onverwacht hoge vraag juist weer om extra capaciteit vraagt.
Waarom prijzen niet altijd te voorspellen zijn
Maar: reizigers die bewust wachten tot er goedkopere vliegtickets te boeken zijn, komen vaak bedrogen uit. Dat heeft te maken met dat luchtvaartmaatschappijen met geavanceerde prijsmodellen werken waarbij tarieven constant worden aangepast op basis van de vraag. Ook de beschikbaarheid en de concurrentie dragen bij aan de hoogte van de prijs. Hierdoor kun je soms juist profiteren als je heel vroeg boekt, terwijl de prijzen juist stijgen zodra de vraag toeneemt. Natuurlijk komt het voor dat bepaalde vluchten vlak voor vertrek juist goedkoper worden, omdat er nog veel plek vrij is. Je kunt hier alleen niet altijd van uit gaan: de uiteindelijke prijs is niet te voorspellen en hangt af van de route, het seizoen, de concurrentie en de bezettingsgraad van de vlucht.
Zonbestemmingen blijven onverminderd populair voor last minutes
Wat ook goed is om te weten, is dat niet iedere bestemming zich even goed leent voor last minute reizen. In 2026 wordt de markt bijvoorbeeld nog steeds gedomineerd door zonzekere bestemmingen. Denk bijvoorbeeld aan Spanje, en dan met name de Canarische Eilanden, gevolgd door Griekenland, Turkije, Portugal en Egypte. Opvallend hierbij zijn de stijgers: Albanië en Tunesië winnen de laatste tijd terrein, mede dankzij capaciteitsuitbreiding en een groeiend aanbod van accommodaties. Tegelijkertijd zijn er ook traditionele bestemmingen die marktaandeel verliezen, zoals Marokko (door politieke factoren) en Cyprus. Juist daarom blijft de markt altijd in beweging.
De blijvende rol van de touroperator
Ondanks de groei van online boekingsplatforms blijven touroperators een grote rol spelen, ook binnen het last minute segment. Waar losse vliegtickets namelijk nogal verschillend geprijsd kunnen zijn, bieden pakketreizen voor een last minute meer stabiliteit. Grote spelers zoals Sunweb, TUI en Corendon hebben hun last minute aanbod de laatste jaren flink uitgebreid en dat is geen toeval. Door stoelen en hotelkamers/appartementen in bulk in te kopen, kunnen ze heel flexibel schakelen. Ook biedt een pakketreis voor de reiziger vaak meer zekerheid en gemak. Zeker wanneer er onverwacht iets verandert aan de reis, vinden veel vakantiegangers het aanspreekpunt dat een touroperator biedt fijn.
Wat betekent dit voor reizigers?
Voor de reiziger lijkt deze trend eigenlijk vooral veel voordelen te hebben. Althans: als je flexibel bent. Als je niet gebonden bent aan vaste vertrekdata of zelfs een specifieke bestemming zijn de mogelijkheden om een interessante aanbieding te vinden veel groter. Daar staat natuurlijk wel tegenover dat de meest populaire hotels en gunstige vluchttijden vaak als eerste weg zijn. Daarom moet je soms bij een last minute genoegen nemen met minder ideale vluchtopties of alsnog wat meer betalen. Of je dit wilt doen blijft uiteindelijk afhankelijk van je persoonlijke voorkeuren. Wil je keuze hebben uit veel bestemmingen en prijzen? Dan boek je op tijd. Ben je flexibel en wil je voordeliger op reis? Dan kun je wachten tot er een aantrekkelijke last minute langskomt.
Blijven we meer last minutes boeken?
Het is moeilijk te zeggen of de trend naar later boeken de komende jaren voortzet. De reisbranche blijft namelijk gevoelig voor economische ontwikkelingen en geopolitieke gebeurtenissen. Ook veranderingen in het gedrag van consumenten blijven een grote rol spelen. Wat wel duidelijk lijkt is dat flexibiliteit steeds belangrijker is in de manier waarop mensen hun vakantie plannen. Voor luchtvaartmaatschappijen en reisorganisaties betekent dit dat ze sneller moeten kunnen inspelen op veranderingen in de vraag. Reizigers hebben juist meer keuzevrijheid in het moment waarop zij een vakantie boeken. Daarom zijn last minutes een belangrijk onderdeel (geworden) van de moderne vakantiemarkt.
