De afgelopen week stond alles op vliegbasis Leeuwarden in het teken van de WIC, de Weapons Instructor Course (WIC). In april begon de cursus op Leeuwarden, en deze maand wordt de eerste fase afgesloten met een intensieve afsluitende week. Na de zomer gaat de opleiding verder vanaf de Noorse vliegbasis Ørland.
‘De WIC is één van de meest veeleisende trainingen binnen de krijgsmacht. Je kunt het ’t beste vergelijken met een topopleiding, waar alleen de besten aan mogen beginnen. Van de cursisten vraagt het volle overgave, maandenlang.’, aldus luitenant-kolonel-vlieger Roel ‘Turbo’ Scherders. Scherders is commandant 323 squadron en eindverantwoordelijke voor de Weapons Instructor Course. Voor Up in the Sky beantwoorde “Turbo” een aantal vragen over de WIC.
Sinds de jaren negentig bestaat er al een vervolgcursus in tactisch leiderschap voor jachtvliegers. Deze cursus kreeg eerst verschillende namen, maar werd uiteindelijk “FWIT” (Fighter Weapons Instructor Course). Met de komst van de F-35 is de cursus omgedoopt tot WIC en heeft een flinke ontwikkeling doorgemaakt. “Turbo”: ‘Het 323 Air Combat Development Centre loopt altijd voorop in de ontwikkeling van het luchtgevecht. De grootste verandering ten opzichte van de FWIT-tijd is de schaal en de samenhang: waar het vroeger vooral om het gevechtsvliegen draaide, integreren we nu meerdere wapensystemen en disciplines in één optreden, en doen we dat volledig internationaal. De scenario’s waarmee onze studenten trainen, zijn dan ook altijd gebaseerd op recente en mogelijk toekomstige dreigingen – geen oefening om het oefenen, maar voorbereiding op wat er echt toe kan doen.’
F-35’s met oefenbommen
Vorige maand, tijdens de “air to ground fase” van de training, werden F-35’s extern beladen. Instructeurs en studenten vlogen in tweetallen naar de Vliehors Range, het oefenterrein op Vlieland dat speciaal is ingericht voor dit soort oefenmissies. Daar trainden zij onder andere met het afwerpen van oefenbommen en het inzetten van het boordkanon.
Waar voorheen de FWIT een cursus was voor jachtvliegers, is de Weapons Instructor Course bedoeld voor diverse functies en disciplines. Hoewel tijdens deze editie alle jachtvliegers van de F-35 komen, is er toch een grote variatie van deelnemende cursisten. ‘De deelnemers dit jaar zijn F-35-vliegers, een Tactical Air Lift-vlieger (C-130 Hercules), Air Battle Managers, Surface Based Air Defense-operators en inlichtingenofficieren. Juist die mix maakt de huidige WIC zo krachtig. Het luchtgevecht win je niet meer met één type platform, maar door alles wat we in de lucht, op de grond, op zee en in (cyber)space hebben, naadloos samen te laten werken.’
Verschillen
Vanwege de diverse achtergrond van de cursisten, volgen ze allemaal een ander programma. Maar doordat ze wel allemaal worden opgeleid tot wapeninstructeur, vergroot het de onderlinge samenwerking en kennis van elkaars vakgebied. “Turbo”: Het verschil zit ‘m vooral in het vakgebied en de middelen. Een gevechtsvlieger werkt vanuit de cockpit, een Air Battle Manager stuurt het luchtgevecht aan vanachter een radarscherm, een SBAD-operator verdedigt vanaf de grond en een inlichtingenofficier levert het beeld van de tegenstander in de voorbereiding en evaluatie van de missie. Elke discipline kent een eigen, op maat gesneden leerlijn die past bij die rol.’
De overeenkomsten zijn minstens zo belangrijk: alle deelnemers worden gevormd tot instructeur én tactisch leider. ‘Ze leren hetzelfde grootschalige optreden plannen en aansturen, en delen aan het eind dezelfde taal en dezelfde standaard. Daardoor begrijpt iedereen na de cursus elkaars rol en kunnen ze als één team optreden. Na het volbrengen van de opleiding en terugkeer bij hun eigen eenheid, tillen ze hun eenheid en de krijgsmacht naar een hoger niveau.’
Voetbalcoach
De totale opleiding tot wapeninstructeur duurt ruim zes maanden. Wat kan een cursist na het afronden van de opleiding? “Turbo”: ‘Een “Weapons Instructor” is de hoogst opgeleide vlieger of specialist in de luchtmacht. Vergelijk het met de verschillende niveaus in een sport: een goede speler kan zelf presteren, een aanvoerder stuurt het team aan op het veld, maar een topcoach maakt een heel team beter. De wapeninstructeur is die topcoach. Het is iemand die niet alleen zelf uitblinkt in het vak, maar ook precies kan uitleggen waarom iets werkt. Hij of zij kan een individuele speler, maar ook de hele club (lees: krijgsmacht) adviseren hoe “beter te winnen”.
Tijdens eerdere edities van de WIC werd al deels vanuit Noorwegen geopereerd. Dit jaar is dat zelfs meer dan ooit: de helft van de cursus vindt plaats in Noorwegen. Na de zomervakantie gaat de opleiding verder in Noorwegen, waar ook de grootschalige eindoefening plaatsvindt. ‘Noorwegen is een van onze meest waardevolle partners, en het gastland zijn voor een deel van de cursus maakt de samenwerking hechter en gelijkwaardiger. De Noren denken actief mee over de opzet en inhoud en brengen hun eigen operationele kennis en hun uitdagende geografie. Deze opzet, met een deel in Nederland en een deel in Noorwegen, bestaat inmiddels een aantal edities. Het dwingt deelnemers om te opereren in onbekend terrein, over grote afstanden en in nauwe samenwerking met onze partners. Dit is wel de eerste keer waarbij we de opleiding gelijk verdelen tussen Nederland en Noorwegen.’
“F-35 heavy”
Vergeleken met voorgaande jaren valt ook op dat er geen F-16-vliegers meer onder de cursisten zijn. De deelnemende jachtvliegers zijn Deense, Noorse en Nederlandse F-35-vliegers. Er doen wel Belgische cursisten mee, maar die hebben een andere achtergrond. ‘Ja, het klopt dat deze editie “F-35 heavy” is, en dat is veelzeggend. Het laat namelijk zien hoe snel de vijfde generatie het hart van het Europese luchtgevecht is geworden. Voor de cursus betekent het dat we dieper kunnen ingaan op het optimaal benutten van de sensoren, de stealth-eigenschappen en het verbinden van alle informatie tot één beeld – precies datgene waarin de F-35 zich onderscheidt. Tegelijk blijft het multinationale en multidisciplinaire karakter overeind, want juist het samenspel maakt het verschil.’
De WIC is een duidelijk voorbeeld van internationale samenwerking binnen NAVO-verband. Naast cursisten uit België, Denemarken, Noorwegen en Nederland, verleent de Finse luchtmacht ook haar medewerking. Verder ondersteunt het Canadese Top Aces bij diverse fasen van de opleiding. “Turbo”: ‘We organiseren de cursus zo dat instructeurs en studenten uit verschillende landen volledig geïntegreerd samenwerken. Het kan dus zomaar gebeuren dat een Noorse instructeur met een Nederlandse student in een Deense F-35 vliegt. De ervaringen zijn uitstekend: deelnemers leren niet alleen van het beste tactische denken uit meerdere landen, maar bouwen ook persoonlijke banden op die in een echte operatie goud waard zijn. Zo leiden we niet vier nationale lichtingen op, maar één Europese.’
Oefenvijand
Top Aces is een commercieel bedrijf, dat met verschillende vliegtuigtypen (onder meer A-4N Skyhawk en Alpha Jet) meedoet als “oefenvijand”. “Turbo”: ‘Top Aces levert hoogwaardige “Red Air”: zij spelen de tegenstander en dagen onze deelnemers uit met realistische dreigingen. Dat is een uitkomst, want het ontlast onze eigen squadrons, die zich daardoor kunnen blijven richten op het trainen en opleiden van vliegers die niet aan de WIC deelnemen. Zo ontstaat er meer ruimte in het vliegprogramma van de operationele squadrons, terwijl de cursisten tegelijk een tegenstander van topkwaliteit tegenover zich vinden.
A-4N Skyhawk van Top Aces, in de start vanaf Leeuwarden © Leonard van den Broek 
A-4N Skyhawk van Top Aces op de baan van vliegbasis Leeuwarden © Leonard van den Broek 
Alpha Jet van Top Aces, in de start vanaf Leeuwarden © Leonard van den Broek 
Alpha Jet van Top Aces op de baan van vliegbasis Leeuwarden © Leonard van den Broek
De van oorsprong Canadese firma heeft een “filiaal” in Europa op de Duitse vliegbasis Nordholz. Toch komen speciaal voor de Weapons Instructor Course een aantal toestellen van Top Aces naar Leeuwarden. ‘Het voordeel om Top Aces vanaf Leeuwarden te laten opereren, is dat alles dicht bij elkaar zit: de planning, de briefings, het vliegen en de debriefs vinden op één locatie plaats. Daardoor zijn de lijnen kort, leren we sneller van elkaar en kunnen we de inzet van de Red Air veel nauwer afstemmen op de leerdoelen van de cursus. Dat maakt elke vlucht efficiënter en leerzamer dan wanneer de tegenstander vanaf een verre thuisbasis zou moeten aanvliegen.’
