De telefoon begon te rinkelen bij het krieken van de dageraad. Dokter Alasdair graaide naar het apparaat op zijn nachtkastje. Een paar minuten later klapte hij de rotor van zijn vliegende auto omhoog, vouwde de propellerbladen uit en nog eens vijf minuten later steeg hij op van het grasstripje achter zijn huis op het eiland Grimsay. Tegen de straffe oceaanwind in draaide hij linksaf en koerste naar het eilandje Berneray, waar de boer en vuurtorenwachter na een val van de ladder met een open beenbreuk zat.
Minder dan een kwartier later landde hij op het piepkleine eilandje en rolde tot de voordeur van het oude boerderijtje. Alasdair wist de situatie te zodanig te stabiliseren dat boer Hamish in de gyrocopter mee kon naar Grimsay. Daar aangekomen landden ze op Benbecula Airport, bijna tegelijk met een air ambulance uit Glasgow, die de boer overbracht naar een ziekenhuis aan de vaste wal.
Sinds de komst van dit vliegende mirakel op de eilandenarchipel, voelden de bewoners van de Outer Hebrides zich een stuk minder onbeschermd wanneer hun gezondheid onverwachts een optater kreeg. Tot die tijd kon een simpele misstap hen fataal worden.
De vliegende auto: een onbereikbare droom?
Vliegende auto’s kennen we wel, denk bijvoorbeeld aan de film The Blues Brothers, daar zag je geregeld grote Amerikaanse 8-cilinderclunkers met een zwaailicht erop door de lucht vliegen. Bij goed Hollywood-stuntwerk kwamen er altijd wel wat vliegende auto’s langs. Weliswaar met de aerodynamica van een stoeprand maar ze vlogen wel, al was het vaak van extreem korte duur.
Interesse en geloof
Toch is er nu een Nederlands bedrijf dat vermetel voortgang maakt met een auto zo te maken dat deze kan vliegen, dan wel een gyrocopter zo te maken dat deze op ‘s Heren wegen kan rijden: een FlyDrive-voertuig zoals het bedrijf haar voertuigen noemt. Honderdvijftig meter gras of asfalt en je kunt de lucht in en uit. Oh ja, en een half miljoen euro’s. Ondanks dat het product van bedrijf PAL-V zich nog in de laatste achttien maanden van certificatie bevindt, zijn er toch al meer dan tweehonderd van verkocht. Er is dus interesse én geloof in dit product.
Het toestel heeft een actieradius van vier tot vijfhonderd kilometer, kan 260 kilo aan betalende lading meenemen en kruist met 160 km/u. In Nederland mag je van een luchthaven opstijgen en landen of op een plek waar je toestemming hebt middels een TUG-verklaring. Voor het grootste deel van de PAL-V-klanten ligt dit echter anders. Meer dan de helft van de verkochte voertuigen is bestemd voor overheidsorganisaties en professionele gebruikers, die vanwege hun operationele werkzaamheden doorgaans beschikken over een generieke ontheffing.
Deze professionals staan voor een gemeenschappelijke uitdaging: het snel bereiken van hun bestemming. Of het nu gaat om het redden van levens, het inzetten van specialisten op afgelegen locaties of het vervoeren van kritieke goederen. Infrastructuurbeperkingen, hoge kosten en de complexiteit van luchtmobiliteit vormen steeds vaker een obstakel.
Een FlyDrive-voertuig biedt hiervoor een unieke oplossing. Het is het enige voertuig dat professionals met de snelheid van een vliegtuig naar hun bestemming brengt, terwijl het na de landing direct de flexibiliteit van een auto biedt. Daarmee vormt een FlyDrive-voertuig een waardevolle toevoeging voor organisaties die afhankelijk zijn van snelheid, bereikbaarheid en operationele slagkracht.
Het doel is om de PAL-V gecertificeerd te hebben in 2028. Eén keuze die de ontwerpers gemaakt hebben is heel slim: werk met componenten uit de luchtvaart die al bestaan. Goedkeuring krijgen van de luchtvaartautoriteiten voor zelf bedachte en ontwikkelde componenten is zó tijdrovend en kostbaar dat een bedrijf wat zich in zo’n nichemarkt beweegt bijna bij voorbaat ten dode is opgeschreven.
Een gyrocopter, wat is dat eigenlijk?
Om deze vraag te beantwoorden ging ik langs bij mijn oude vliegopleidingmakker, Harry Haas. Harry is Hoofd Training bij de FlyDrive Academy op Seppe Airport. Deze vliegschool beschikt over een mooi optrekje, 50 meter naast de A58.
De intro van de stoomcursus begint met een gelikte video over de veiligheid rond de vliegoperatie, geprojecteerd op een van de schermen van de vliegsimulator van de PAL-V. Harry legt me uit hoe een gyrocopter werkt. Dat is nog wel wat anders dan een helikopter en helemaal afwijkend van een conventioneel vliegtuig. Dat is ook gelijk de raison d’être voor de academie, want een klant die een PAL-V koopt moet deze ook leren vliegen. Daar komt de FlyDrive Academy om de hoek.
De vleugel van een conventioneel vliegtuig is vervangen door vrij roterende wieken boven de kleine cabine. Achter op de cabine zit een Rotax-motor die een propeller aandrijft. Naarmate je harder vliegt draaien de wieken harder rond, leveren meer draagkracht en zo win je hoogte.
Knusjes naast elkaar in de krappe cockpit dwalen Harry en ik door het luchtruim boven westelijk Brabant met mooi uitzicht op het Volkerak, Haringvliet en Goeree Overflakkee. Bij de nadering, operationeel gevlogen door de Training Manager van de academie, krijg ik een betere indruk van waar deze – voor mij toch wat buitenissige – vliegmachine toe in staat is.
Desgevraagd over hoe de bestuurder dan moet navigeren in het drukke luchtruim van de lage landen zegt Harry: ‘Houd de snelweg links van je en vlieg rechts.’ Simpel! Zo voorkom je ongelukken. Je maakt een lange neus naar de files en anderhalf uur na je vertrek van je huis in Groningen zit je aan de lunch op het Vrijthof.
Een absolute must
Dat bedenkende is de FlyDrive Academy zeker geen overbodige luxe maar een absolute must. Een PAL-V kopen is één ding, ermee vliegen heel wat anders. Een verstandige keus dus van PAL-V om een eigen instituut op te zetten.
Al lijkt in eerste aanzet de PAL-V een leuk stukje speelgoed voor mensen met genoeg pecunia’s voor een speeltje, toch is zeker de utility variant van dit toestel – zoals ik beschreef in het begin van dit artikel – misschien wel de beste versie van dit gewaagde concept. Verder mijmerend over hoe dit toestel kan worden ingezet, kom ik tot de conclusie dat de mogelijkheden heel groot en divers zijn. Denk aan pipeline of powerline survey, aerial mapping, aerial data relay (F1-circuits) en ga zo maar door.
Hoe zit het met de concurrentie? PAL-V is vast niet de enige die met dit concept bezig is, zou je denken. Toch zijn ze vrijwel de enige ter wereld die werkt aan een echt vliegende auto. En daarmee al heel ver gevorderd. In de VS en Azië zijn een aantal andere concepten in ontwikkeling, in samenwerking met luchtvaartmaatschappijen of automerken. Maar daar gaat het om een ander soort vehikel. Zoals een autonoom vliegende bus of een elektrische VTOL: zeg maar een kruising tussen een drone en een helikopter, maar een auto is het niet.
Vliegende auto op de markt
Als het PAL-V inderdaad lukt om over twee jaar dit toestel op de markt te krijgen dan hebben ze werkelijk een wereldprimeur die veel aandacht gaat trekken en de hele wereld als mogelijk afzetgebied heeft. Nederland heeft dan weer een luchtvaartfabrikant, eentje die veel te weeg gaat brengen en gezien de huidige ontwikkelingen in de wereld is dat misschien ook wel zeer noodzakelijk voor Europa.
Wellicht is dan het verhaal van de vliegende dokter op de Hebriden geen onbereikbare droom, maar voor vele mensen over de wereld een levensreddende oplossing.
