Nederland gaat een eigen Saab GlobalEye aanschaffen. Het ministerie van Defensie heeft daarvoor een intentieverklaring met Zweden ondertekend. Daarmee wil ons land minder afhankelijk zijn van de verouderde NAVO-vloot en zelf beschikken over een geavanceerd vliegtuig dat grote gebieden vanuit de lucht kan bewaken.
Vliegend commandocentrum
De GlobalEye is ontworpen om vanuit grote hoogte over lange afstanden een breed gebied te bewaken. Daarvoor beschikt de machine over een combinatie van radar, sensoren en communicatiesystemen. Daarmee kunnen onder meer vliegtuigen, schepen en grondgebonden systemen worden gevolgd. Ook moeilijker waarneembare dreigingen, zoals drones en kruisraketten, kunnen worden opgespoord. De verzamelde gegevens worden tijdens de vlucht verwerkt en kunnen vervolgens worden gedeeld met andere militaire eenheden. Daardoor ontstaat een actueel beeld van wat er in een bepaald gebied gebeurt. Het vliegtuig kan die informatie bovendien gebruiken om militaire operaties te ondersteunen en kan in bepaalde situaties fungeren als een vliegend commandocentrum.
Nederland leunt nu op NAVO-vloot
Nederland beschikt momenteel niet over een eigen vliegtuig met deze combinatie van capaciteiten. Voor dergelijke taken wordt onder meer gebruikgemaakt van de NAVO’s Boeing E-3A AWACS-vliegtuigen. Die toestellen zijn inmiddels sterk verouderd. Nederland investeert daarom samen met negen andere NAVO-landen in de vervanging van de bestaande AWACS-capaciteit door de GlobalEye. Met de aanschaf van een eigen vliegtuig gaat Nederland daarnaast een stap verder. Volgens Defensie kan ons land daardoor zelfstandiger bepalen wanneer en waar de capaciteit wordt ingezet, zonder volledig afhankelijk te zijn van de beschikbaarheid van een gezamenlijk NAVO-toestel.
Samenwerking met Zweden
Het Nederlandse vliegtuig wordt ondergebracht in een gezamenlijke pool met drie Zweedse toestellen. Nederlandse en Zweedse bemanningen krijgen daardoor toegang tot de beschikbare vliegtuigen, waardoor de capaciteit flexibeler kan worden ingezet. Nederland hoeft bovendien niet te wachten tot de GlobalEye is geleverd om ervaring met het systeem op te doen. Vanaf 2028 krijgt het Nederlandse personeel al toegang tot de Zweedse GlobalEyes. Bemanningen kunnen daarmee ervaring opbouwen met de machine, de systemen en de bijbehorende procedures. Het Nederlandse vliegtuig zelf moet naar verwachting in 2031 worden geleverd.
Nederland en Zweden willen ook samen optrekken bij de verdere ontwikkeling van het systeem. Daarmee moet de aanschaf niet alleen de Nederlandse militaire slagkracht vergroten, maar ook bijdragen aan de Europese defensiesamenwerking en de samenwerking tussen beide NAVO-bondgenoten.
