Precies vandaag, maar dan in 1936, vloog de Spitfire voor het eerst.
Nou kun je niet snel genoeg krijgen van iets moois, maar bij de Spitfire begint na vijftig jaar bij mij de verveling wèl toe te slaan. Hoe goed hij wel was, en hoe mooi. Dóór-en-dóór sympathiek, en nog aan de goeie kant ook. Dat genoegen is de Focke-Wulf 190 niet gegeven. Maar die heeft weer de Schoonheid van de Slechtheid. Ook wel een interessante.
In 2012 kreeg ik een uitnodiging om naar het Imperial War Museum in London te komen. Een paar excentriekelingen hadden uitgevonden dat er in Birma maar liefst twintig complete Spitfires begraven zouden liggen. Een sponsor was al gevonden; een succesvolle videogame-fabrikant. De club werd verder ondersteund door historici en archeologen van de University of Leeds.
Ik vond het toen al een klucht, en besloot een Rare Foto van twee initiatiefnemers te maken. In de tuin van het museum had ik wat mannen aan het werk gezien, en ik vroeg aan de PR-mevrouw of ze die mannen wilde vragen of ik een schop mocht lenen, voor de foto. Ik dacht het ding zelf nooit langs de security te kunnen krijgen. Maar de mevrouw wilde dat niet.
Toen heb ik de twee initiatiefnemers een paraplu laten vasthouden, en daar is later door Photoshop Wizard Chris Couvée heel knap een schop van gemaakt.
Bijkomend voordeel was wel dat de talloze aanwezige fotografen niemand deze bijzondere plaat had (zelfs CNN en de BBC waren aanwezig, ik was nog een paar seconden in beeld!).
Van die twintig begraven Spitfires en hun vastberaden detectives heb ik nooit meer wat gehoord.
Goof Bakker
Hier het verhaal van destijds.
Er wordt een fimpje vertoond in het cinema-zaaltje van het Imperial War Museum in Londen. Een filmpje over het zetten van twee handtekeningen, in het verre Myanmar. Exentrieke boer-schuinestreep-vliegtuiggek David Cundall tekent een contract met een recentelijk politiek-correct geworden Birmese overheids-bobo. Het ondertekende document geeft recht geeft op het uitgraven van mogelijk wel zestig in WO2 ter aarde bestelde Spitfires…
Het filmpje toont naast wat toeristische plaatjes een korte blik op het spiekbriefje dat de Engelsman hanteert. “What is a Spitfire?”, staat er bovenaan. Blijkbaar heeft hij daarginds nog flink wat moeten uitleggen. Hier in Europa valt iets heel anders uit te leggen: is er wel een spaan waar van dit mooie sprookje?
Wie mijn schrijfsels op Luchtvaartnieuws volgt, weet al dat ik er op basis van wat er online te vinden is weinig fiducie in had. Kort en goed: tijdens de presentatie in het Imperial War Museum waar ik bij was heb ik weinig nieuws gehoord. Maar ook op deze plek zeg ik uit de grond van mijn hart: waar of niet waar, ik hóóp wel ik dat deze Griffon-powered Geweldenaren straks als ware feniksen uit de Birmese bodem zullen oprijzen!
Verklaringen
Het enige dat ècht hout snijdt, zijn de verklaringen van ‘een aantal Amerikanen’ die de vliegtuigen zelf begraven zouden hebben. Van die verklaringen geeft Cundall echter geen bewijzen. Laat staan camerabeelden. Vreemd. Zelfs met de goedkoopste i-phone is zo’n vraaggesprekje ragfijn vast te leggen. Een dergelijk vraaggesprek (filmpje, audio-clip of transcriptie) wordt echter niet getoond.
Ook is er telkens sprake van ongeveer acht lokale ooggetuigen. Maar helaas ook weer zonder documentatie, in welke vorm dan ook. Met alle respect: Oosterlingen zeggen niet graag ‘nee’. Arme Oosterlingen nog minder. Zeker niet als ze ook nog dikke pakken dollars in de zakken van vragensteller vermoeden.
Detector
Feitelijk het enige dat wèl getoond wordt is een met een geavanceerde metaaldetector gemaakte bodemkaart van een perceel van 200 bij 100 meter, aangewezen door de voornoemde ooggetuigen. Daarop zijn met enige goede wil twee rechthoekige vlakken van ongeveer tien bij drie meter te ontwaren. De felrode kleur duidt high conductivity, en dus op metaal. Meer metaal dan er van nature in dergelijke bodems voorkomt. Dat zouden dus de Spitfires in hun houten kratten kunnen zijn. “Maar het kunnen ook autowrakken of zelfs rollen prikkeldraad zijn”, zegt de aanwezige geofysicus eerlijk. “We also have radar scans of the same area”, zegt hij. Maar die worden niet getoond.
Er zou zelfs een boorgat gemaakt zijn, en daarbij zou men op een holle ruimte gestuit zijn, met rare vormen erin, ‘die volgens kenners op vliegtuigdelen leken’. Maar ook hiervan wordt, vreemd genoeg ook geen enkele documentatie getoond.
Bewijzen
De vraag naar de harde bewijzen wordt keer op keer gesteld. Door CNN, BBC, Der Spiegel, en de Armed Forces Network. Want er zijn nogal wat media-toppers op het merkwaardige verhaal af gekomen. Maar héél overtuigende antwoorden komen er niet. De mannen achter de tafel hopen veel, verwachten veel, maar moeten in alle eerlijkheid telkens wel toegeven dat er weinig keiharde evidence is.
Al is het verhaal dun, het gezelschap achter de tafel is het niet eerste het beste. Maar liefst twee wetenschappers van de Universiteit van Leeds, een geofysicus, een archeoloog, plus een PR-dame. Belangrijke aangezetenen zijn ook de mannen van wargaming.com, die de hele onderneming sponsorren. Belo-Russen, vreemd genoeg, van een bedrijf dat historisch angstwekkend-goed gedocumenteerde oorlogs-simulatiespelen maakt. De CEO, Victor Kislyi, brengy het PR-verhaal vol vuur: “Dit sluit perfect aan op ons thema authenticiteit, en valt mooi samen met de aanstaande introductie van ons nieuwe vliegtuigspel. Daar verwachten we veel van, want onze tank-simulatie-game heeft wereldwijd in nauwelijks vier jaar tijd veertig miljoen spelers weten aan te trekken. Een dergelijk succes wensen we natuurlijk ook voor hun vliegspel.”
Vandaar deze sponsorring? Niet echt! “It’s one of the last great adventures”, zegt de directeur. “Our commitment to history is one hundred procent. In gaming, but in the real world too.”
Of hij toch niet een commercieel belang heeft, wil iemand weten. Met prachtig Russisch accent lacht Kislyi dat de vragensteller toe dat achter deze tafel ‘het meest altruïstische gezelschap ter wereld zit’. Winstbejag is absoluut niet de drijfveer. “Natuurlijk, als we voor de moeite twee Spitfires zouden krijgen, dan zetten we die natuurlijk apetrots in onze kantoren in Minsk en Berlijn!” Maar de miljoenenschat opeisen, en vervolgens op Hawaii gaan feestvieren, nee, dat is niet de insteek, mocht de vragensteller daarop aansturen.
Einde
De persconferentie is ten einde. Tientallen journalisten dringen op privé-interviews aan, die voorzover ik kan horen slecht een herhaling van standpunten neerkomen.
Ik weet de oude baas een paar minuten op een bankje naast me te krijgen, en hij komt zowaar wat tot rust. Ik vraag of hij soms familieleden heeft, die daarginds in Birma gevochten hebben. En ik vraag wat details, omdat ik gelezen heb dat hij zelf piloot is. Cundall: “Nee, wij zijn geen professionele piloten. Mijn hele familie bestaat uit boeren, al honderdvijftig jaar lang. Ik was als jongen wel gek van vliegen. Zweefvliegend ben ik over heel Groot-Brittannië gevlogen, tegen de zin van mijn ouders. Toen ik me het kon permitteren ben ik gaan motorvliegen; Cessna en Piper.”
Ik vraag hem wat zijn favoriete toestel is, en vooral eerlijk te zijn als dat géén Spitfire mocht zijn. “Ha, dat makkelijk! De Auster is mijn grote liefde. Dat is helemaal mijn toestel.”
En toch al die moeite voor een paar Spitfires? “Ik ben absoluut vliegtuiggek. Al bij vele opgravingen betrokken geweest. Dit project nam me te pakken, meteen al toen ik de eerste geruchten hoorde. Mijn halve leven en mijn hele vermogen heb ik er inmiddels aan besteed.”
Zal het ’t allemaal wel waard zijn, straks? Hij lacht: “Het is als het opgraven van een blik bonen van vijfenzestig jaar oud. Ze zullen zeker niet meer van de beste kwaliteit zijn. Maar als je maar genoeg honger hebt, eet je ze toch wel op.”
Goof Bakker
Nu te bestellen: Transavia's Retro A321neo!🤩
Pre-order nu in de nieuwe webshop! Let op: limited edition, dus wees er snel bij!
Verschillend
VWO