Van de stikstofsoap heb ik de aflevering die ging over Schiphol in eerste instantie aan mij voorbij laten gaan. Het is onzin, maar je kunt niet aan alle onzin tijd besteden. Een interessante column van Rosanne Hertzberger bracht mij echter op andere gedachten.
Hoofdboodschap van de column is -in mijn woorden- dat het misschien niet zo verstandig is je erg druk te maken om de luxeproblemen van de postzegel Nederland. Weliswaar verjaag je daarmee activiteiten uit Nederland, maar die vinden vervolgens ergens anders plaats. Aan basisproblemen als de uitstoot van CO2 of van stikstof heb je dan nog steeds niets gedaan. Zonde van de tijd en de energie dus. Rosanne zegt het zo:
“Maar hoe ver kom je met die lokale benadering? Dit land wordt hartstikke schoongeveegd, maar industrieën verhuizen en vliegtuigen kunnen ook elders landen. In Boekarest, Moskou, Dubai, of in een andere achtertuin met net zulke leuke visjes, maar iets minder oplettende, mondige en kapitaalkrachtige bewoners.”
NRC, 11-12-2021, OPINIE & DEBAT, PAGINA 2
Daar ben ik het hartgrondig mee eens en dat is dus precies mijn probleem met framing van luchtvaart als de Grote Boze Wolf. Voor je het weet leidt die framing tot maatregelen en beleid die niet zijn gebaseerd op feiten en analyse, maar op beeldvorming en emotie. Zulk beleid is niet handig. Het veroorzaakt vaak grote schade, weten we inmiddels uit diverse dossiers, en levert weinig tot niets op.
Wel is het een beetje jammer dat ook Rosanne verder gewoon meedoet met die framing:
“Een Boeing 747 tankt 190.000 liter kerosine, vier badkuipen per passagier berekende Jelmer Mommers van De Correspondent, en stoot de CO2 over de hele wereld uit.”
NRC, 11-12-2021, OPINIE & DEBAT, PAGINA 2
Dat badkuipenbeeld is niet berekend door Jelmer, maar zonder controle door hem van Twitter geplukt. Helaas is ook dit onzin, zie mijn berichtje ‘De Correspondent draaft door’. Ik vertrouwde de berichtgeving van de Correspondent tot dan toe overigens ook altijd, dus ik kan wel begrijpen dat het klakkeloos is overgenomen. Volgende keer beter.
Dat ligt wat anders voor het andere frame dat Rosanne aanhaalt:
“Bij de berekening wordt alleen de stikstofuitstoot tot 1.000 meter boven de grond meegenomen, dat is maar 20 procent van het totaal. De rest slaat natuurlijk ook ergens neer, maar daarboven is het van iedereen en dus van niemand.”
NRC, 11-12-2021, OPINIE & DEBAT, PAGINA 2
Dat komt van EenVandaag en die had het weer van een actievoerder. Controle was daarom verstandig geweest, want om te beginnen klopt die 20 procent al niet. Op geen stukken na zelfs. Maar belangrijker is dat die overige ruim 80 procent juist niet alsnog ergens neerslaat. In de wereld buiten Nederland wordt de NOx-uitstoot van luchtvaart in kaart gebracht niet omdat het neerslaat, maar omdat het een klimaateffect heeft. Het reageert met andere gassen in de atmosfeer.
NOx breekt methaan af, gunstig, want dat is een zeer sterk broeikasgas, en daarbij wordt ozon gevormd. Dat is dan weer ongunstig voor het klimaat, want ook ozon is een broeikasgas. Al helpt dat misschien wel weer om het ozongat (weet u nog, van de spuitbussen?) klein te houden. De wereld is ingewikkeld.
Maar goed, laten we die 20 procent gewoon hanteren. Rosanne zegt daarover:
“Die 20 procent komt terecht in uiterst belangrijke en kwetsbare Natura2000-gebieden rondom Schiphol, zoals de duinen van Kennemerland waar het barst van de gepensioneerde welgestelde bewoners die zich opwinden over de lokale natuur.”NRC, 11-12-2021, OPINIE & DEBAT, PAGINA 2
Maar hoe groot of misschien wel overheersend is die bijdrage van de luchtvaart dan? En hoe effectief is het dus om luchtvaart te kortwieken? Het antwoord op die vraag staat in het rapport over luchtvaart van het Adviescollege Stikstofproblematiek (ASP):
Voor het natuurgebied dat Rosanne met name noemt, Kennemerland, gaat het dus om een bijdrage door luchtvaart van zegge en schrijve 0,4 procent. Al hef je heel Schiphol op, dan maakt het dus nog geen klap uit. Het Adviescollege Stikstofproblematiek komt tot dezelfde conclusie:
“Het Adviescollege heeft het gedachte-experiment gedaan van een zeer grote interventie in de huidige luchtvaartsector in Nederland en komt tot de conclusie dat een halvering of decimering van het aantal starts en landingen op de luchthavens leidt tot een vermindering van maximaal 5 mol N/ha/jaar in de nabijheid van de luchthavens.
(..)
De effectiviteit van een dergelijke reductiemaatregel is voor de stikstofproblematiek niet groot genoeg, en heeft wel grote gevolgen voor de luchtvaartsector. Bovendien leidt dit mogelijk tot verplaatsing van de problematiek, aangezien reizigers dan naar andere luchthavens in de nabijheid van Nederland reizen (per auto) en daarmee meer NOx-emissies veroorzaken.”ASP, PAGINA 23
Klaar, zou je denken. Een goede feitelijke analyse met een duidelijke uitkomst. Zelfs decimering levert niets op. Geld en tijd kunnen beter worden besteed aan activiteiten en maatregelen die wel zoden aan de dijk zetten. Maar dan maakt het adviescollege een bizarre draai:
“Een toename van emissies door de luchtvaartsector is daarmee voor het Adviescollege, in het licht van de grote inspanning die andere sectoren moeten doen om tot een vermindering te komen, niet verdedigbaar.”
ASP, PAGINA 23
Vervolgens doet het adviescollege voorstellen tot beperking van luchtvaart. Alleen vanwege de beeldvorming. Niet het lef hebben om te zeggen dat luchtvaart in het stikstofdossier totaal onbelangrijk is. Een keuze voor aantoonbaar zinloos beleid met potentieel grote schade. En dat is dus precies het probleem van de al decennia durende framing van luchtvaart als de Grote Boze Wolf en de reden er toch maar wat aandacht aan te besteden.
Benno Baksteen is voormalig piloot en Nederlands vakbondsbestuurder. Hij was voorzitter van de Vereniging van Nederlandse Verkeersvliegers en schrijft regelmatig over luchtvaart op zijn blog notthebigbadwolf.com.
Verschillend
.jpg){kind=link}