Enkele dagen geleden liet aankomend president zich opnieuw negatief uit over de F-35. Op 22 december tweette hij dat hij vanwege de oplopende kosten van de F-35, Boeing heeft gevraagd om een prijsvoorstel te doen voor een vergelijkbare Super Hornet. Toch lijkt het eerder de zoveelste storm in een glas water, dan dat dit grote consequenties heeft voor de toekomst van het F-35 programma.
Consequenties
In reacties op de recente tweets van aankomend president Trump, schrijven diverse Amerikaanse online media relativerend over uitlatingen. “Hij heeft het niet zo op de reguliere pers. Hij gebruikt Twitter om de pers te omzeilen en direct met het publiek te communiceren.” De vraag is wel, wat de consequenties zijn voor bedrijven als Boeing en Lockheed Martin, en grote projecten als de Lockheed-Martin F-35 en de Boeing F/A-18E/F Super Hornet.
Dans
Daags voor de tweet van 22 december had de top van zowel Lockheed als Boeing een afzonderlijk gesprek met Trump. Bestuursvoorzitter Muilenburg van Boeing liet zich positief uit over het gesprek, president van Lockheed Hewson onthield zich van commentaar. Trump zelf had het over “een dans [waarbij] we de kosten mooi omlaag zullen gaan brengen”. Het lijkt er dus eerder op dat hij via Twitter extra druk uitoefent op bedrijven waarmee hij onderhandelt. Omdat de F/A-18 Super Hornet een ‘vierde generatie’ gevechtstoestel is en de F-35 een ‘vijfde generatie’, zijn beide types nauwelijks vergelijkbaar te noemen.
Stealth
Qua stuksprijs zijn de F/A-18 en de F-35 redelijk vergelijkbaar, met een prijs van rond de $100 miljoen. De F-35 heeft uitstekende ‘stealth’ eigenschappen en de F-35B kan van een korte baan opstijgen en verticaal landen (STOVL). De Super Hornet zet hier een groter vliegbereik en twee motoren tegenover. In theorie zou het misschien wel mogelijk zijn om de Super Hornet wat ‘stealthier’ te maken en uit te rusten met nieuwere electronica, radar en sensoren. Maar daar hangt uiteraard een prijskaartje aan. Nu is het niet ongebruikelijk om een gevechtsvliegtuig te ‘upgraden’, om de levensduur te verlengen. De ‘Mid Life Update’ (MLU) van de F-16 is hier een goed voorbeeld van. En Amerikaanse Marine heeft eerder voor de keuze gestaan: langer doorgaan met de Super Hornet of deze toch (deels) vervangen door de F-35.
Prijs
De optie om de F-35 compleet te schrappen en in plaats daarvan voor een ‘opgepoetste’ Super Hornet te kiezen, is gewoonweg niet reëel. Het prijsniveau van een met de F-35 vergelijkbare Super Hornet zal dan ook hoger liggen dan van de huidige Super Hornet en F-35. Het enige wat Trump hiermee bereikt heeft is veel media-aandacht en een manier om Lockheed-Martin onder druk te zetten om de prijs van de F-35 verder te verlagen.
Verschillend
VWO