Het toestel stond bekend als betrouwbaar, comfortabel en verrassend innovatief: de Fokker F27 “Friendship”. Het vliegtuig was voor Fokker na de Tweede Wereldoorlog een wereldwijd verkoopsucces. Wat maakte deze turboprop zo bijzonder – en waarom vliegen nog steeds Fokker Friendships rond?
Geboren uit ambitie
In de jaren na de Tweede Wereldoorlog begon de wederopbouw en maakte de burgerluchtvaart een groei door. Ook Fokker moest als bedrijf na de Duitse bezetting weer worden opgebouwd. De Douglas DC-3 Dakota was in het eerste decennium na de Tweede Wereldoorlog wereldwijd het standaard werkpaard voor korte afstanden, maar dit type was langzamerhand toe aan vervanging.
Fokker zag kansen en ontwikkelde iets revolutionairs: een toestel met een drukcabine, hogesnelheidsvleugels en turbopropmotoren – voor die tijd baanbrekend in de regionale luchtvaart. De F27 zou comfortabeler, sneller en stiller worden dan zijn voorgangers. In 1955 maakte het prototype zijn eerste vlucht.
Succes boven verwachting
Wat volgde was een onverwacht groot internationaal succes. De F27 bleek niet alleen populair in Europa, maar ook daarbuiten. In licentie werd het toestel zelfs gebouwd door Fairchild in de Verenigde Staten, onder de naam Fairchild F-27. Samen kwamen beide fabrieken tot meer dan 780 gebouwde toestellen – een ongekend aantal voor een Nederlands vliegtuig.
Belangrijke klanten waren onder meer:
- KLM en NLM (Nederlandse Luchtvaart Maatschappij, later KLM Cityhopper)
- Air France, Ansett Australia, Finnair, Delta Air Lines
- Maar ook militaire gebruikers zoals de luchtmachten van Nederland, Finland, Spanje en Pakistan. Zelfs de US Army heeft twee F27 Friendships in gebruik gehad, voor het parachutistenteam “Golden Knights”.
De F27 werd ingezet voor passagiersvervoer, vrachtvluchten, maritieme patrouilles, en zelfs als luchtambulance. Zijn robuuste landingsgestel maakte hem geschikt voor ruwe banen en tropische omstandigheden.
Wat maakte de Friendship zo goed?
- Turboprop motoren: De Rolls-Royce Dart-motoren waren krachtig, betrouwbaar en relatief zuinig.
- Comfort & zicht: Grote ramen en een drukcabine boden een prettige ervaring voor passagiers, ongebruikelijk voor een regionaal toestel in die tijd.
- Lange levensduur: Veel toestellen bleven decennialang in dienst — sommigen vliegen vandaag nog steeds in Afrika en Oceanië.
De neergang en nalatenschap
Toch was de F27 geen eeuwige kampioen. In de jaren ’80 kreeg het toestel zware concurrentie van nieuwkomers als De Havilland Canada Dash 8 (DHC-8 ) en ATR 42. Fokker ontwikkelde als opvolger de Fokker 50, een gemoderniseerde versie met stillere motoren, digitale avionica en betere prestaties. Maar het succes van de F27 evenaarde deze nooit meer.
Toen Fokker in 1996 failliet ging, kwam ook een einde aan een hoofdstuk Nederlandse luchtvaartgeschiedenis. Toch leeft de erfenis voort:
- In musea zoals het Aviodrome in Lelystad, maar ook het HARS museum in Australië, kun je nog altijd een F27 van dichtbij bekijken.
- Enkele militaire versies van de F27 (zoals bij de Filipijnse luchtmacht) zijn nog operationeel.
- Eén van de twee F27’s van de Golden Knights wordt door een stichting op Lelystad teruggebracht in vliegende staat.
- En niet te vergeten: de bijnaam Friendship blijft een van de sympathiekste die een vliegtuig ooit kreeg.
🛫 Dit artikel is onderdeel van een groeiende reeks kennispagina’s op Up in the Sky. Mis je iets, klopt er iets niet, of heb je een goede aanvulling? Laat het weten via [email protected]! Samen houden we de info up-to-date!
Verschillend
VWO