Toen de ‘High Lady’ van Project Spitfire een noodlanding maakte en in brand vloog, leek dat het laatste hoofdstuk. Er was niet veel meer van het toestel over. Toch rolt er nu een blauwe romp de Duurzaamheidsfabriek in Dordrecht binnen. Misschien valt er dan toch weer een nieuw leven in te blazen?
Op 24 november konden studenten van het Da Vinci College hun ogen niet geloven. De Spitfire, weliswaar een moderne replica, wordt hun leerproject in de aankomende jaren. Techniekstudenten gaan samen met experts van GKN Fokker en Alprokon aan de slag met de restauratie.
Een vliegtuig met een verhaal
Achter de blauwe Spitfire schuilt het verhaal van Major Walter L. Weitner. Als piloot van de Amerikaanse luchtmacht voerde hij diep in vijandelijk gebied fotoverkenningsmissies uit die cruciaal waren voor de geallieerde strijd. Tijdens een vlucht boven Berlijn manoeuvreerde hij zijn Spitfire op enorme hoogte, met ijzige temperaturen, beperkte brandstof en achtervolgd door Duitse jagers. Toch volbracht hij zijn missie en keerde terug naar de basis, met foto’s die van onschatbare waarde waren. Het toestel dat hij vloog, droeg de naam High Lady, dezelfde naam die decennia later werd gekozen voor de Nederlandse replica. ‘Het is een eerbetoon dat niet alleen het vliegtuig levend houdt, maar ook de verhalen, moed en vakmanschap van de mannen die het ooit vlogen, en die nu een nieuwe generatie techniekstudenten inspireert bij de restauratie van dit legendarische vliegtuig’, zegt Jeroen van den Berg van Project Spitfire met gepaste trots.
De eerste ontmoeting met de ‘High Lady’
Richard Snel, directeur van Alprokon, raakte al vroeg betrokken bij de High Lady. Toen de Spitfire eenmaal in Nederland arriveerde, reisde hij naar Lelystad om het toestel van dichtbij te bekijken. Hij zakt de cockpit in, duwt zich omlaag, zijn hoofd tegen de canopy. Met zijn bijna twee meter paste hij nét. Ruimte was er nauwelijks. ‘Als we de stoel iets aanpassen, moet het beter lukken om achterin te zitten,’ zegt hij. ‘Maar ik run een aluminiumbedrijf, dus ik dacht: dan maken we het gewoon.’ Het succes van die eerste kleine aanpassing bracht al snel nieuwe ideeën met zich mee. Een rugleuninkje, een wielkap, nog een paar kleine onderdelen. Elk detail bracht Alprokon dieper in het verhaal van het vliegtuig. Binnen het bedrijf werkte bovendien een oud-Fokker-medewerker mee die zichtbaar opbloeide: ‘Die man begon te stralen,’ vertelt Richard.
‘A lady in the air, but a bitch on the ground’
Nu blijft de vraag: hoe vliegt zo’n Spitfire? ‘Wij hebben het geluk dat er mannen binnen de stichting zijn die zowel de echte Spitfire als onze High Lady hebben gevlogen. Opvallend is dat er op de grond kleine verschillen zijn, maar in de lucht vliegt het identiek hetzelfde’, vertelt Jeroen. ‘De Engelsen zeggen niet voor niets ‘She is a beauty in the sky, but a bitch on the ground‘, voegt hij eraan toe. ‘Vanwege de smalle wielbasis en zwaartepunt voorin, zwaai je zo om als je niet oplet. Het is echt een bijzonder toestel. Je geeft maximaal zestig procent gas, vol rechts voeten en je wordt echt afgeschoten vanwege het vermogen ten opzichte van het gewicht. Bij mijn eerste solo dacht ik meteen aan al die jonge mannen die destijds in deze cockpit zaten, met alles wat op hen afgevuurd werd, en de spanning die ze moesten doorstaan. Ongelooflijk wat zij hebben meegemaakt.’
Het toestel vloog in brand
In het circuit van vliegveld Hilversum kreeg de Spitfire een motorstoring. Het toestel kon de landingsbaan niet halen en het landingsgestel werkte ook niet goed. Eén wiel stond niet uit. Een noodlanding volgde, midden in een maisveld, en al snel brak er brand uit. Toen de brandweer het vuur had geblust, bleef er weinig van het vliegtuig over. Richard legt uit dat aluminium bij zulke hitte vrijwel volledig zijn kracht verliest en dat alle onderdelen vervangen moesten worden. Door de onbalans in het onderstel knikte de hoofdstructuur door, waardoor de luchtwaardigheid ernstig werd aangetast. ‘Die spar moet eruit en opnieuw worden gemaakt,’ zegt Jeroen. ‘Maar onmogelijk is het niet’ voegt Arjan van Es toe van het Da Vinci College. ‘Het is echt bijzonder om innovaties van deze tijd in te zetten voor historische vliegtuigen’, voegt Arjan toe.
Wat doen we met de Spitfire?
Na het incident stond één vraag centraal: wat doen we met het beschadigde toestel? De ‘High Lady’ diende als donor voor haar opvolger, maar de romp en vleugels moesten nog ergens worden opgeslagen. In het pand van Alprokon was nog genoeg ruimte om de Spitfire tijdelijk onder te brengen. Toen de High Lady eenmaal binnen stond, begon het te kriebelen: eerst een simpele gedachte, gewoon cosmetisch herstellen en voor het pand zetten. Maar al snel volgden nieuwe ideeën. Waarom geen flight simulator maken? Of de vleugels ombouwen tot bureaus? Misschien een indrukwekkend kunstwerk aan de muur? En toen viel het kwartje: dit vliegtuig verdient meer. De High Lady wordt een leerproject. Een plek waar studenten werken met écht materiaal. Er komt zelfs een dummy-motor zodat de neus weer compleet is.
De opvolger krijgt een koninklijk tintje
Twee weken voor de noodlanding van de High Lady kreeg de eigenaar van het opvolgtoestel te horen dat hij na zijn tachtigste niet meer solo mocht vliegen. Daarop besloot de eigenaar het vliegtuig te verkopen. De stichting kwam al snel in contact en nam de nieuwe kit over, waarmee de bouw kon beginnen. Het toestel werd in grondverf aangeleverd en had ook nog een naam nodig. Omdat een groot deel van de stichting KLM-vlieger is, werd besloten dat het vliegtuig een eerbetoon moest worden aan Jan Leendert Plesman, zoon van KLM-oprichter Albert Plesman.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog vloog Plesman bij het 322 Dutch Squadron en op 1 september 1944 werd hij boven Noord-Frankrijk neergeschoten op weg terug naar Engeland. Zijn toestel stortte neer bij het bos Forêt de Nieppe en zijn lichaam werd nooit gevonden. Tot op de dag van vandaag is hij de enige missing in action van het squadron. Het plan ontstond de nieuwe Spitfire te verven zoals Plesmans originele vliegtuig. Omdat hij zijn toestel ‘Prinses Beatrix’ noemde, kreeg de nieuwe Spitfire dezelfde naam. De stichting vroeg toestemming aan het Koninklijk Huis en kreeg die, en ook de familie Plesman was akkoord. ‘Dat vonden zij een prachtig plan’, zegt Jeroen. De werkzaamheden aan de afbouw van de PH-VLP zijn sinds 2023 in volle gang.
Nu te bestellen: Transavia's Retro A321neo!🤩
Pre-order nu in de nieuwe webshop! Let op: limited edition, dus wees er snel bij!
Verschillend
VWO