Niet ver over de grens bij Oldenzaal ligt het onopvallende Rheine. Deze stad in Westfalen telt zo’n 75.000 inwoners en is toeristisch weinig interessant; er is een kleine Zoo, je kunt er winkelen in het centrum en dan heb je het wel zo’n beetje gehad. Recreanten stoppen liever bij het kuuroord Bad Bentheim of rijden door naar het betoverende Teutoburgerwald. Bijzonder is dat zo’n middelgroot stadje als Rheine over maar liefst drie vliegvelden beschikt(e), gelegen in Hopsten en de buurtschappen Bentlage en Eschendorf. Bovendien had Rheine een heliport voor de Search and Rescue helikopter van de Bundeswehr en later de ADAC. Redacteur Remco de Wit van Up in the Sky ging op onderzoek naar het heden, verleden en de toekomst van deze Flugplätze en ontdekte dat er binnenkort nog maar eentje in bedrijf is.
Hopsten
De vliegbasis Rheine-Hopsten had een magische klank bij luchtvaartfans en vliegtuigspotters. Hier was ten tijde van de Koude Oorlog en daarna het Jagdbombergeschwader 36 (later Jagdgeschwader 72) gestationeerd met de machtige F-4 Phantom II. Bovendien trok de vliegbasis een hoop andere militaire bezoekers aan, zodat een bezoekje bijna altijd de moeite waard was. Tien jaar geleden sloot het militaire vliegveld haar poorten definitief.
Zoals bij veel Duitse vliegbases gaat de geschiedenis van Rheine-Hopsten terug naar de tijd van vlak voor de Tweede Wereld Oorlog. Op 25 oktober 1939 werd de vliegbasis, gelegen aan de noordoost kant van Rheine, in gebruik genomen. Er waren aanvankelijk problemen met de naamgeving. De inwoners van Dreierwalde wilden niet dat de naam van hun gemeente verbonden zou worden aan de naam van de Fliegerhorst. Pas na uitbreiding in de periode 1940-1944, waarbij de vliegbasis grond in bezit nam van de gemeente Hopsten, kreeg het zijn definitieve naam.
Gedurende de oorlog werd de vliegbasis gebruikt door toestellen van het type Messerschmitt Bf 109 en Me 262. Ook de weinig bekende Arado Ar 234 vloog vanaf Hopsten. Tegen het einde van de oorlog waren er Messerschmitt Bf 110 en Heinkel He 219 vliegtuigen gestationeerd. Op 6 april 1945 viel het in handen van de geallieerden, die het nauwelijks hebben gebruikt.
Na de oorlog
Snel na de oorlog gaven de geallieerden het grotendeels verwoeste vliegveld aan de bevolking van de omliggende gemeenten terug. Het werd gebruikt voor landbouwdoeleinden. In 1959 besloot het Duitse ministerie van Defensie om het terrein weer als vliegbasis in te richten naar de nieuwste NAVO-standaard. Er werd in de noordzuid-richting een startbaan aangelegd met een lengte van drie kilometer en een breedte van 30 meter. In 1961 ging een onderdeel van het Jagdbombergeschwader 31 uit Nörvenich voorbereidingen treffen voor de oprichting van een nieuw squadron. En zo ging dan aan het einde van hetzelfde jaar het roemruchte Jagdbombergeschwader 36 van start met de Republic F-84F Thunderstreak. Enkele jaren later trad de Lockheed Starfighter in dienst en kreeg het squadron een Quick Reaction Alert taak. De Starfighter kon zelfs uitgerust worden met atoomwapens. Van 1975 tot en met de sluiting van de vliegbasis in 2005 was de McDonnell F-4 Phantom beeldbepalend voor Rheine-Hopsten.
De toekomst van het vliegveld is nog steeds onzeker. De plannen om er een vrachtvliegveld van te maken haalden het niet. Het meest kansrijk lijken nu een industriegebied, natuurgebieden en een psychiatrische afdeling van een ziekenhuis.
Bentlage
Militärflugplatz Rheine-Bentlage is gelegen aan de westkant van Rheine, aan de Hohe Allee/Schüttorfer Damm. Het vliegveld is gebouwd aan het begin van de Tweede Wereldoorlog. Er waren vliegtuigen gestationeerd van de III. Gruppe des Nachtjagdgeschwaders 1 en later ook van de II. Gruppe des Nachtjagdgeschwaders 4. Beide squadrons vlogen met de Messerschmitt Bf 110. In het voorjaar van 1945 veroverden de geallieerden het vliegveld. Zij hebben er kort gebruik van gemaakt, waarna het vliegveld gesloten werd. In 1960 werd Bentlage verbouwd en opnieuw in gebruik genomen door de Heeresfliegertruppe. Men vloog met helikopters van het type Sikorsky S58, Alouette II, Bolkow Bo105 en Sikorsky CH53.
Vijf jaar geleden vond de laatste ‘Tag der offenen Tür’ plaats en konden omwonenden en andere belangstellenden afscheid nemen van het vlieggebeuren. Sinds 2013 behoort het vliegveld toe aan de Luftwaffe en wordt er nog maar sporadisch gevlogen. Er is een Lehrwerkstatt gevestigd en er vindt af en toe onderhoud plaats aan de CH53. De verwachting is dat Rheine-Bentlage eind 2017 definitief haar poorten sluit. Wat er daarna met het vliegveld gaat gebeuren is onzeker, al zijn er wel plannen voor een kamp voor de opvang van vluchtelingen.
Eschendorf
Het vliegveldje Rheine-Eschendorf (airportcode EDXE, website www.edxe.de) zie je gemakkelijk over het hoofd als je er langs rijdt. Het ligt aan de oostkant van Rheine, aan de Surenburgstrasse. Er is een verkeertoren en een café/bistrorant/hotel. Ook de paar hangars staan aan de zuidkant van de grasbaan, die een lengte heeft van 920 meter. Het vliegveld wordt vooral gebruikt door de vliegschool, zweefvliegtuigen en parachutisten van de plaatselijke Fallschirmsportclub. Verder zijn er de nodige ultralights en klein één- en tweemotorig spul te vinden. Verassend is de aanwezigheid van een amfibievliegtuig van het type Lake Renegade (‘Flugboot Albatros’). Het behoort toe aan de Deutsche Küstenwache, die de kist sinds kort op Rheine heeft gestationeerd. Voorheen was het toestel meestal te vinden op Flugplatz Ganderkesee bij Bremen.
(Foto 8: copyright: Remco de Wit)
Zoals bij vele van dit soort vliegveldjes is de grootste drukte in de weekenden van de zomertijdperiode te verwachten. Dan is het beslist de moeite waard om eens een kijkje te nemen bij Rheine-Eschendorf. Bijkomend voordeel is dat je de koperen ploert de hele dag in de rug hebt. Je hoeft dus niet tegen de zon in te kijken of te fotograferen.
Heliport
Rheine had in de periode 1982-2003 een eigen Hubschrauberlandeplatz aan de Nienbergstraße. De heliport werd aanvankelijk gebruikt door SAR 76, een opsporings- en reddingseenheid van de Bundeswehr. Er werd gevlogen met de Bell UH-1D. In 1998 nam ADAC Luftrettung de heliport over en stationeerde er een Eurocopter EC135 met het callsign Christoph Europa 2. In 2003 werd de heliport gesloten en verhuisde de ADAC helikopter naar het Luftrettungszentrum bij het Mathias ziekenhuis. De reddingshelikopter staat hier gebaseerd op het dak van een parkeergarage (vlakbij het station), zodat van een zelfstandige Hubschrauberlandeplatz geen sprake meer is.
Uddel
MBO