Oost-Europa blaast zijn partijtje mee als het gaat om verduurzaming van de General Aviation. Pipistrel uit Slovenië is waarschijnlijk het bekendste merk, maar ook Magnus (Hongarije), AeroMobil (Slowakije) en meerdere fabrikanten in Tsjechië zijn actief in de groene luchtvaart. Up in the Sky neemt in dit artikel drie tweezitters uit laatst genoemd land onder de loep: de Evektor EPOS, Pure Flight ΦNIX en de elektrische Skyleader 400.
Toonaangevend
Evektor-Aerotechnik behoort tot de toonaangevende ontwikkelings- en productiebedrijven die actief zijn in de vliegtuigindustrie van Tsjechië. Naast luchtvaart heeft het bedrijf uitgebreide activiteiten op het gebied van de auto- en machinebouw. Evektor is opgericht in 1991 en uitgegroeid tot een bedrijf met 350 werknemers in zes Tsjechische vestigingen. Het hoofdkantoor bevindt zich in Kunovice in het zuidoosten van de Tsjechische Republiek. Men heeft meer dan 1.200 vliegtuigen geproduceerd en verkocht aan 40 landen wereldwijd. Evektor neemt deel aan internationale onderzoeksprogramma’s en is een van de leiders van het Europese programma Clean Sky 2.
Assortiment
Het assortiment van Evektor omvat verschillende vliegtuigtypen, die in ons land wat minder bekend zijn. De SportStar, Harmony en EuroStar zijn lichte tweepersoons toestellen, onder andere bedoeld voor lesvluchten. Een bijzonder toestel is de EV-55 Outback, die nog in ontwikkeling is. Het vliegtuig is uitgerust met twee turboprop motoren en heeft in de passagiersconfiguratie negen zitplaatsen. Er komt ook een vracht- en amfibieversie. De Outback wacht op EASA certificering.
Ultralight
EPOS staat voor Electric POwered Small aircraft. De experimentele EPOS van Evektor maakte zijn eerste vlucht in maart 2013. Het ultralight vliegtuigje wordt ook wel aangeduid als SportStar EPOS. Het toestel is gebaseerd op de SportStar RTC. Het heeft dezelfde romp, maar langere vleugels. Het aluminium vliegtuig was aanvankelijk uitgerust met een elektromotor van het type Rotex RE X907 met een vermogen van 50 kW. Daarmee werd een driebladige composieten propeller aangedreven. Later vond een upgrade plaats met een vloeistof gekoelde Rotex RE BB 90-5 elektromotor met 75 kW. De naam veranderde in EPOS+.
Instrumentarium
De tweezitter is bijna zes meter lang en de spanwijdte bedraagt ruim 10 meter. De EPOS kan een uur in de lucht blijven en kruist met een snelheid van 170 kilometer per uur. Het digitale instrumentarium is ontwikkeld door een team van de faculteit Informatie Technologie van de Technische Universiteit van Brno. Volgens de website van Evektor is het vliegtuigje nog steeds ‘under development’. Het moet beschouwd worden als een concept voor een toekomstig milieuvriendelijk elektrisch sportvliegtuig met lage onderhouds- en operationele kosten.
Stap vooruit
In de Tsjechische hoofdstad Praag is het bedrijf Pure Flight gevestigd. Het is een samenwerkingsverband van Sport Prop, Phoenix Air, MGM Compro en PEG. Het bedrijf wil elektrisch vliegen een stap vooruit brengen om zo de uitstoot en geluidsoverlast van de luchtvaart te verminderen. Door het opzetten van projecten, meewerken aan exposities en meedoen aan competities wil men bewijzen dat elektrische vliegtuigen de toekomst zijn. Daarbij maakt Pure Flight gebruik van nieuwe technologie, zoals mechanische, magnetische of aerodynamische range extenders.
Tweezitter
De ΦNIX van Pure Flight vloog voor het eerst op 6 november 2018. De elektrische tweezitter kan 2,5 uur in de lucht blijven. De romp heeft een lengte van 6,5 meter en de spanwijdte bedraagt 11 of 15 meter. De elektromotor levert 60 kW en het toestel kruist met een snelheid van 160-200 kilometer per uur. In 20 minuten zijn de batterijen weer voor 85% opgeladen. Het vliegtuig kan in de toekomst naar keuze met een staartwiel of neuswiel worden uitgerust.
Waterstof
Op 18 februari was er een primeur; de eerste elektrische vlucht in wintercondities waarbij een landsgrens werd gepasseerd. De ΦNIX vloog van Sveg in Zweden naar Roros in Noorwegen, een afstand van 219 kilometer. Dit jaar staat verder in het teken van testen en voorbereiden van de serieproductie. Pure Flight onderzoekt de mogelijkheden om voor de ΦNIX gebruik te maken van waterstof. Hierdoor moet het toestel meer dan zes uur in de lucht kunnen blijven. Verder wordt het vliegtuig geschikt gemaakt om als sleper van zweefvliegtuigen dienst te doen. Pure Flight heeft ook laadpalen in het assortiment, die zowel geschikt zijn om een elektrisch vliegtuig op te laden als een elektrische auto.
Friedrichshafen
Als laatste deel van dit Tsjechische drieluik kijken we naar Skyleader uit Jihlava, gelegen tussen Praag en Brno. Hoewel Skyleader er met geen woord over rept op zijn website, heeft het bedrijf wel degelijk een elektrisch sportvliegtuig gefabriceerd. Het gaat om de elektrische versie van de Skyleader 400, die drie jaar geleden debuteerde op AERO Friedrichshafen. MGM Compro heeft de tweezitter voorzien van een 80 kW elektromotor. Twee batterijpakketten bevinden zich voor in de romp en twee achterin. De eerste vlucht van de elektrische Skyleader vond plaats op 15 januari 2018 vanaf České Budějovice – Planá Airport.
Airbus
Skyleader is een particuliere Tsjechische onderneming die actief is in de lichte vliegtuigindustrie. Het bedrijf heeft een 100% belang in Jihlavan Aeroplanes. Skyleader ontwerpt, produceert, verkoopt en onderhoudt (ultra)lichte vliegtuigen. De onderneming wordt ondersteund door het Institute of Aerospace Engineering van de Technische Universiteit van Brno. Door de hoge kwaliteitsnormen kon het bedrijf ook componenten leveren aan de luchtvaartindustrie. Zo produceerde en monteerde Skyleader de deuren voor de Airbus A320. Partner MGM Compro heeft eerder ervaringen opgedaan met het elektrificeren van het GP 14 Velo zweefvliegtuig, de Archaeopteryx ultralight zwever, de eenpersoons Song ultralight en de Ego Trike microlight.
Uddel
MBO