Ga zitten, neem plaats, goedendag, mijn naam is Lieneke Koornstra, welkom bij Up in the Sky. We moeten het nu toch echt eens hebben over Arjen Lubach en zijn betoog over het duo KLM en Schiphol.
‘Ooit een gouden tweetal’, meent de Nederlandse televisiepresentator, cabaretier, schrijver en muziekproducent in zijn satirische nieuwsshow De Avondshow met Arjen Lubach. ‘Het ene met vliegtuigen, het andere met een vliegveld. Maar met elk duo gaat het vroeg of laat mis’, betoogt hij. ‘Schiphol is heel groot: per dag vertrekken en landen 1.270 vluchten.’ Nu doet de gezellige avondvuller het voorkomen alsof dit alleen maar vluchten zijn die KLM uitvoert. Maar dat is dus helemaal niet het geval. Zelfs als je Transavia en Martinair Cargo, beide dochtermaatschappijen van de blauwe luchtvaartmaatschappij in de berekeningen meeneemt, haal je dit aantal niet. Dat het niet uitsluitend vliegtuigen zijn van ‘de blauwe zwaan’ die je op Schiphol ziet, maakt een blik op de website van deze luchthaven algauw duidelijk. Even verder neuzen op diezelfde website laat tevens zien dat Lubach zijn huiswerk niet helemaal goed heeft gedaan, want daar wordt gesteld dat er dagelijks 1.370 vliegtuigen komen en gaan: maar liefst 100 meer.
Twaalfde luchthaven?
‘Schiphol is de twaalfde luchthaven ter wereld’, schertst de vaak zo vermakelijke lolbroek. ‘Groter dan Hongkong, plaats 13; groter dan New York JFK, plaats 21; groter dan Frankfurt, het grootste vliegveld van Duitsland, plaats 15; groter dan Delhi Indira Gandhi Airport, het grootste vliegveld van India, plaats 18.’ Toch maar eens even kijken waar Lubach deze info vandaan heeft: van Vliegveldinfo. Goed, prima, maar wat blijkt? Deze info dateert van 2019! Gauw even verder neuzen. Airportcheck beschikt over een lijst met grootste vliegvelden van 2023. Schiphol staat daar op plaats 14, inmiddels ingehaald door New York JFK dat nu de 13de plaats inneemt terwijl Delhi Indira Gandhi Airport is gestegen naar plaats 10. Frankfurt is goed voor de zestiende plaats. De vergelijking met Hongkong gaat als gevolg van de coronacrisis mank. De lijst maakt inzichtelijk dat de luchthavens in het Verre Oosten met hun cijfers nog niet terug zijn op het massavervoer van weleer. ‘Schiphol krijgt de laatste paar jaar weinig ruimte door keuzes in de politiek’, meldt de website. ‘Ook door activistische groeperingen zoals SchipholWatch lijkt de inhoud de laatste jaren plaats te maken voor veel emotie.’ Aan dat laatste doet Lubach vrolijk mee.
Piepklein landje
‘Waarom heeft het kleine Nederland zo’n groot vliegveld?’, brengt hij in als vraag waarop hij zelf het antwoord formuleert. Vanwege de hub-functie die KLM in staat stelt passagiers naar de Verenigde Staten, Zuid-Amerika en Azië te vliegen, noemt hij Schiphol ‘het Utrecht Centraal van de wereld’. ‘Utrecht is een relatief grote stad’, verklaart hij zijn vondst nader, ‘terwijl Schiphol in een piepklein landje ligt, dat ook nog eens heel dichtbevolkt is. Superonhandig met zo’n gigantisch vliegveld.’ Kijk, nu moet Nederland zijn plek ineens weten als piepklein landje, terwijl deze postzegel waar het de klimaatverandering betreft het grote verschil moet maken, koste wat kost. Resultaat? Wereldwijd wordt een opwarming van 0,000036 graden voorkomen. Met een theelepel het water van een tsunami terug naar de zee brengen, schreef iemand ooit op LinkedIn.
Wakker
‘200.000 mensen rond Schiphol hebben veel overlast’, aldus Lubach. Daarmee houdt hij het op een aanzienlijk lager aantal dan de luchtvaart gerichte actiegroep SchipholWatch, die uitgaat van vier keer zoveel mensen die ernstig worden gehinderd door vliegtuiglawaai en zich daarbij baseert op een onderzoek van de FAA, de Amerikaanse Federal Aviation Administration. Opmerkelijk genoeg is er nooit onderzoek gedaan naar het aantal mensen dat onder vliegroutes woont en zich er niet aan stoort. ‘We willen niet door een 747 wakker worden’, aldus een door Lubach gepresenteerde gepensioneerde man. Afgelopen week werd ik, op weg naar de metro, voor een kort moment ongewild luistervink van een jonge vent. ‘Om kwart voor zes word ik wakker door die vogels’, hoorde ik hem zeggen. ‘Ik kan daarna niet meer slapen.’ Tja, en wat ook nog zo erg is: net zoals die 747’s laten die dieren ook hun sporen achter. Niet in de vorm van contrails maar als poep: poep op je fietszadel, poep tegen je ramen en o, o, o, o, o, pas op, poep op je hoofd!
Ervaren overlast groeit
Geklaagd wordt door slechts een kleine groep, blijkt jaarlijks uit gegevens van Bewoners Aanspreekpunt Schiphol (BAS). SchipholWatch bericht over een van die veelmelders: ‘Van de 1600 keren overlast per week meldt, hij of zij er 34 – dat is slechts 2 procent van de keren dat deze melder ongevraagd wordt geconfronteerd met de overlast van Schiphol.’ RIVM-onderzoeker Abhishek Sahai zei vorig jaar hierover: ‘Het is wel een trend dat ervaren overlast groeit. Dat zien we ook bij wegverkeer en zelfs bij de hinder die mensen ervaren van hun buren.’ ‘Bij een geluidsniveau van 60 decibel ervaart tegenwoordig ruim 75 procent van de omwonenden rond Schiphol ernstige hinder. Dat percentage lag in 2002 op minder dan 50 procent, aldus de studie ‘Relaties Vliegtuiggeluid – hinder en slaapverstoring 2020’’, meldt dezelfde krant in hetzelfde artikel. Mensen zijn onverdraagzamer geworden. Je merkt het overal. En niet alleen als het om vliegtuiglawaai gaat.
Even hard?
Marjan Rintel, KLM-CEO, wordt ook in beeld gebracht. ‘Ze heeft het over nieuwe vliegtuigen die 50% stiller zijn’, zegt Lubach. ‘Maar dat zegt niks, aldus hoogleraar vliegtuigakoestiek Dick Simons. Als je in je huis vier bladblazers hebt aanstaan en je zet er twee uit, denk je niet: o, dat scheelt de helft. Nee, het is nog altijd een teringherrie. Het is nauwelijks hoorbaar, het klinkt bijna even hard als niet stiller vliegen.’ Maar hoe komt het dan dat de Boeing 747-400 met stip op nummer 1 staat bij de klagers? De vergelijking gaat sowieso mank. Als je twee bladblazers uitzet, wat dus niets uitmaakt omdat de teringherrie daarmee niet van de baan is, pleit dat eerder tegen krimp (minder bladblazers/vluchten) dan tegen geluidsreductie (stillere bladblazers/vluchten). Bovendien vliegen vliegtuigen niet tegelijkertijd weg terwijl in dit voorbeeld de bladblazers wel tegelijk aanstaan. ‘In de spits landen er om de 36 seconden vliegtuigen’, haalt Lubach elders in zijn programma aan. Dat wordt dan om de 72 seconden. Blijft een vetirritante teringherrie voor wie dat als zodanig ervaart en dan kan je nog niet in alle rust slapen. Moeten die vogels ook nog stil blijven.
Minder dan tien intercontinentale bestemmingen
Opnieuw brengt Lubach Rintel in beeld als zij zegt: ‘Wij halen mensen uit Europa naar Nederland zodat we met z’n allen naar New York kunnen vliegen.’ ‘Wat is dit voor plan!’, roept de grappenmaker uit. ‘Zonder kleine bestemmingen via de Schiphol-hub is KLM helemaal niks’, vervolgt hij. ‘Zonder transferpassagiers kunnen wij minder dan tien intercontinentale bestemmingen aanbieden. Zonder die hub vliegt KLM alleen nog naar New York, Suriname, de Antillen, Indonesië, alleen dus nog naar plekken die Nederland in de zeventiende eeuw heeft veroverd.’ Als we klimaatjournalist en zelf uitgeroepen luchtvaartkenner Ties Joosten moeten geloven, heeft de blauwe luchtvaartmaatschappij alleen al voor die eerste bestemming haar volledige vloot nodig: in zijn boek De blauwe fabel, uitgever Follow the Money, verkondigt hij dat KLM ‘op zeker moment bijna 750 keer per week op en neer’ vliegt (blz. 155). 750 keer! Dat is meer dan 100 keer per dag! Feitelijk juist is dat KLM dagelijks twee vluchten non-stop uitvoert van Amsterdam naar New York.
Luchtvaart-Lidl?
Op basis van cijfers van Follow the Money uit 2019 noemt Lubach Schiphol een soort luchtvaart-Lidl. In 2021 schrijft SEO Economisch Onderzoek in Benchmark luchthavengelden en overheidsheffingen: ‘In 2021 stijgt het prijsniveau van Schiphol het sterkst van alle luchthavens in de benchmark, namelijk met 16,6 procent. (…) Desondanks blijft Schiphol een van de goedkopere benchmarkluchthavens: in 2021 hebben vijf van de dertien luchthavens in de benchmark een lager prijsniveau dan Schiphol en zeven een hoger prijsniveau. (…) Londen Heathrow, Frankfurt, Londen Gatwick en München blijven de duurste luchthavens. (…) Schiphol differentieert de passagiersgelden sterker naar O/D- en transferpassagiers dan de meeste andere luchthavens.’ Schiphol ‘Krankzinnig goedkoop’, zoals Lubach stelt? Als je niet oppast wordt het nog een soort luchtvaart-Spar.
Groter accent op Europese vluchten?
Ingespeeld wordt op het rapport dat KLM onder de pet wilde houden, met daarin een voorstel voor minder nachtvluchten, een vliegtaks die niet alleen geldt voor Nederlandse reizigers maar ook voor overstappers en dat Schiphol zich meer zou moeten richten op Europese vluchten. ‘Schiphol blijft een hub met een substantieel aandeel voor transferpassagiers, maar met een groter accent op Europese vluchten’, citeert Lubach. ‘En dus niet op die intercontinentale vluchten waar KLM nu al zijn geld mee verdient.’ ‘Wat is dat voor plan!’, roep ik nu uit. Voor al die vluchten binnen Europa moeten we toch de trein in?
In het weiland?
‘Het is superchill dat je vanuit Amsterdam naar elke plek op de wereld kunt vliegen, maar het is niet normaal dat de hub van West-Europa midden in het dichtst bevolkte stuk van ons piepkleine landje ligt’, houdt Lubach zijn publiek voor. ‘Schip hol geen hup laat die kist maar in het weiland staan, want we zijn geen KLMpiestaan en je kunt ook via Frankfurt naar de hele wereld gaan.’ Kortom, hij wil het probleem lekker doorschuiven naar de buren, waar ook mensen onder aanvliegroutes wonen. Wat een kleingeestig denken in plaats van werelds. Het probleem dat KLM nu alleen wordt aangewreven en met haar ook Transavia en Martinair Cargo, verlangt een mondiale aanpak. In plaats daarvan domweg promoten de Nederlandse airlines te laten krimpen, terwijl Qatar Airways eind vorig jaar haar aantal vluchten op Schiphol nog mocht uitbreiden. En dan nog dit: in KLM’s long haul-vloot gaat de nodige vracht mee. Dus niet alleen een stelletje koffers. Met die vier vrachtvliegtuigen waarmee Martinair Cargo nog opereert, redden we dat niet. Nee joh, vooral lekker afhankelijk worden van landen ver buiten onze grenzen waarvoor arbeidsomstandigheden, het klimaat en vliegtuiglawaai een rotzorg zijn.
Geen doel op zich
Volgens Werkgeversorganisatie VNO-NCW bevindt het vestigingsklimaat in Nederland zich in een vrije val. Dat komt niet alleen door wat actiegroepen als Milieudefensie, Greenpeace en Extinction Rebellion, met in hun kielzog de meeste politieke partijen en toegejuicht door Arjen Lubach, aan krimp verlangen in de Nederlandse luchtvaartwereld. Er speelt meer, waaronder het volle stroomnet, de kwaliteit van onze schoolverlaters en de belastingdruk die voor bedrijven in een paar jaar tijd zelfs één van de hoogste van de EU is geworden. Door haar ligging kan het niet anders dan dat Nederland zich heeft ontwikkeld als een belangrijk doorvoerland. Het is goed dat onze Nederlandse airlines zich sterk maken voor duurzamere luchtvaart. Ook omdat steeds weer blijkt dat Nederlanders o zo graag vliegen. Zondag 30 juli en maandag 7 augustus van vorig jaar passeerden in totaal ruim 246.000 reizigers per dag de terminals van de vijf grootste Nederlandse luchthavens. In datzelfde kwartaal waren het er bijna 21 miljoen. Dat Arjen Lubach daar een van was? Zou zomaar kunnen. Demissionair klimaatminister Rob Jetten in elk geval wel. Heerlijk met KLM non-stop naar Argentinië. Moet kunnen. Gewoon omdat het kan. Berthe van Soest, woordvoerster van Extinction Rebellion, zegt het immers: ‘Het tegengaan van de klimaatcatastrofe gaat niet om de individuele vliegreizen van een klimaatminister.’ Nee, dus ook niet om de individuele vliegreizen van mij en van mijn buren waarbij die laatsten dus ook weer buren hebben. ‘Het gaat om ander beleid’, aldus Van Soest. Zeker. Omdat krimp van de Nederlandse luchtvaart alleen nou eenmaal geen doel op zich moet zijn.
Verschillend
VWO
_landing_at_Schiphol_(EHAM-AMS)_runway_18R_pic2.JPG){kind=link}
,_Netherlands,_pic1.jpg){kind=link}
.jpg){kind=link}
