Niet ver bij het Ede vandaan ligt het dorp Harskamp, bij menigeen bekend vanwege het militaire schietkamp dat onlangs haar 125-jarige bestaan vierde. Tot 2014 was Museumpark Harskamp er gehuisvest dat met de komst van het Nationaal Militair Museum en als gevolg van bezuinigingen werd gesloten. Naast horeca, campings en een historische molen is er nog wel meer aan bedrijvigheid te vinden, waaronder HeliAir Helikopter Servies. Sinds 2020 wordt deze onderneming bestuurd door Arno van de Craats.
‘Mijn buurman had helikopters als hobby’, vertelt Arno. ‘Hij bezat een Robinson R22 en kocht in 2005 een nieuwe R44 in België. Als kind was ik al gefascineerd door helikopters, en toen mijn buurman vroeg of ik een helikopterbrevet wilde halen, hoefde ik daar niet lang over na te denken. De kosten vormden echter een obstakel. Mijn buurman stelde voor dat ik bij hem zou komen werken in ruil voor vlieglessen. Op mijn zeventiende vloog ik solo na slechts 3,5 uur instructie. Nog voordat ik mijn autorijbewijs had, behaalde ik mijn helikopterbrevet.’
Begonnen met acht leerlingen
Tijdens zijn technische opleiding met een specialisatie in elektronica, werkte Arno bij het bedrijf van zijn buurman. ‘Doordeweeks stond die helikopter maar stil. Samen bouwden we een website om vluchtjes te verkopen. De doorbraak kwam toen iemand op een feestje vroeg of er interesse bestond om binnen zijn ondernemersvereniging vlieglessen te volgen. Daarmee begon onze vliegschool met acht leerlingen. We schaften een tweede Robinson R22 aan en breidden het aanbod uit met opleidingen voor zowel Private Pilot License, PPL, als Commercial Pilot License, CPL.’
Heel efficiënt
Met de toenemende vraag naar vervoers- en rondvluchten kwam de noodzaak voor een AOC, een Air Operator Certificate. Arno: ‘Dankzij ervaren mensen uit de luchtvaartwereld slaagden we erin dit certificaat te behalen. Rondvluchten blijven echter een uitdaging vanwege weersafhankelijkheid. Dat kan erin resulteren dat je mensen moet gaan afzeggen. Daarom verlegden we onze focus. Uiteraard zeggen wij geen nee als je als particulier met enkele van je vrienden een rondvlucht wilt maken, alleen maken wij er niet actief reclame voor. We kunnen iemand zo goed als overal ophalen. Particulier vervoeren we wel degelijk geregeld mensen, met name zakenmensen en artiesten. Het reizen per helikopter is heel efficiënt. Hier vandaan ben je in veertig minuten op Texel. Dat lukt je niet met de trein of auto en vervolgens de pont op. Met een bereik van 700 kilometer kunnen we je in drie uur tijd een heel eind brengen. Vervolgens nog een tankstop maken kan zo nodig ook nog.’
Veelzijdige vloot
De vloot bestaat inmiddels uit elf helikopters: vier Robinson R44’s, één Eurocopter EC120B, drie Airbus AS350B3’s en twee AS355N’s. Ze staan op verschillende locaties, de meeste op Harskamp. Eén is op Maastricht operationeel, de andere op Barcelona. Met uitzondering van de AS355N’s zijn al deze machines 1-motorig. ‘Voor lage hoogtevluchten gebruiken we de tweemotorige Airbus AS355’s. Deze helikopters zijn gecertificeerd om veilig te blijven opereren bij motoruitval, wat cruciaal is voor vliegwerk onder de 1.000 voet. Met onze veelzijdige vloot hebben we voor iedere opdracht een geschikte helikopter.’
Actie en spanning
‘Een helikopterview heeft vaak een toegevoegde waarde’, vervolgt Arno. ‘Bij grote evenementen zoals Formule 1-races, het EK Voetbalkampioenschap en wielerwedstrijden, verzorgen wij luchtbeelden die de actie en spanning perfect vastleggen. En ben je al wel eens naar THIS IS HOLLAND geweest voor een spectaculaire 5D-vlucht over vele must-sees van Nederland? Die opnames maakten wij ook. Dat was een project van een jaar omdat enkele high lights die in beeld moesten worden gebracht, seizoenafhankelijk zijn. Aan de vlucht door de tijd en ruimte die sinds kort valt te beleven in de door Madurodam aangeschafte originele Dakota, kwam eveneens een van onze helikopters te pas.’
Controleren en slingen
HeliAir wordt vaak benaderd voor camerawerk op geringe hoogte. Desgevraagd voert het bedrijf inspecties uit voor ProRail. Op verzoek van diverse buitenlandse opdrachtgevers vinden er vluchten met onze helikopters plaats ter controle van hoogspanningsleidingen. ‘Een andere tak van sport is slingen, het vervoer van allerlei materialen, ook als die zwaar en omvangrijk zijn’, vertelt Arno. ‘Bijkomend voordeel is dat moeilijk bereikbaar gebied voor helikopters geen probleem vormt. Zo legden we onlangs een heel pad bouwmaterialen uit door een moerassig gebied in België. Met speciale verf markeerden we eerst de grond in verschillende kleuren: paars, groen en geel. Daarna zetten we op de paars gemarkeerde plaatsen de paarse pakketten neer, op groen de groene en op geel de gele. Daarvoor hangen we een speciale haak onder de helikopter die we met een druk op een knopje kunnen openen. Een andere recente klus bestond uit het plaatsen van een airco-unit. Dat is echt precisiewerk omdat die 1000 kilo woog en op de centimeter nauwkeurig geplaatst moest worden. Binnen een half uur was de oude unit eraf en stond de nieuwe erop. In dit geval haakte iemand op de grond die oude unit aan.’
Strooien en bestrijden
‘Geregeld hangt er een strooibak onder onze helikopters om de bossen te bekalken. Inmiddels hebben we zo’n 10.000 ton kalk in Nederland uitgestrooid. Op één dag gaat er gemiddeld 150 ton uit, 1400 kilo per keer. Dat gebeurt met behulp van een HeliSpreader. Waarom we zo’n opdracht krijgen? Omdat kalk in de bodem vooral goed is voor eikenbomen. Verder focussen we op brandbestrijding. Hiervoor hebben we zogenaamde BambiBuckets in gebruik, die elk goed zijn voor 1000 liter water. Met onze AS350B3 valt er uit de blusvijvers op het schietterrein in Harskamp veel water te halen. Van daaruit kunnen we snel boven de diverse natuurgebieden zijn, met het gevolg dat een brand in korte tijd met heel veel water kan worden bestreden. Als we in geval van grote droogte een helikopter stand-by hebben, hangen we binnen een kwartier in de lucht. Zeker voor moeilijk bereikbare locaties waar traditionele methoden tekortkomen, biedt dit een uitkomst.
Vraagtekens
De luchtvaartsector staat voor grote uitdagingen op het gebied van duurzaamheid. ‘Elektrische helikopters zijn nog niet praktijkrijp’, stelt Arno. ‘Jet-A1-brandstof biedt momenteel veel meer energie-efficiëntie dan elektriciteit. In je flight envelope levert het evenmin voordeel op, want als je drie uur vliegt ben je leeg terwijl je nog altijd even zwaar bent. Als we bos gaan strooien doen we dat nooit met een volle tank maar met een halfvolle, omdat je dan meer kunt tillen. Dat voordeel ben je dus kwijt. We willen innovatief zijn en echt bijdragen aan verduurzaming. Maar ik zet er mijn vraagtekens bij of elektrificatie de weg is en dat geldt zowel voor helikopters als voor de grote luchtvaart. Hoeveel nut heeft het überhaupt om te werken aan een ontwikkeling die pas over zoveel jaren enige kans van slagen heeft? Hoeveel kost dat aan uitstoot? Vliegen op waterstof zie ik ook nog niet zo gauw gaan gebeuren. Moeten we niet veel meer kijken naar een oplossing om brandstoffen te verduurzamen? Sustainable Aviation Fuel, SAF, lijkt mij een betere route. Motoren zijn al aanzienlijk zuiniger dan enkele decennia geleden, in die richting valt wellicht nog veel meer te doen. Maar hoe het ook uitpakt, de helibranche zal wel blijven bestaan.’
Lees ook: ‘Helikoptervliegen is voor watjes!’
Verschillend
VWO